Aafke en Sander gaan op zoek naar verhalen uit de grond. Emeritus hoogleraar fysische geografie Jan Sevink vertelt over zijn onderzoek naar stuiflandschappen bij het Laarder Wasmeer gebied. Hij kwam tot een belangrijke ontdekking over het gedrag van de jagers-verzamelaars.
Archeoloog Peter Kranendonk vertelt over de schatten die er zijn gevonden bij de archeologische vondsten die bij de bouw van de Noord-Zuidlijn zijn gedaan. Zo blijkt dat de hopen afval van honderden jaren geleden, nu een mooi kijkje geeft in het leven van mensen.

‘Zou je liever nu of in de negentiende eeuw naar een concert gaan?’. Sander opent de uitzending vandaag meteen met een dilemma voor historicus Thomas Delpeut, promovendus aan de Radboud Universiteit Nijmegen, die onderzoek doet naar de concertgebruiken in de negentiende eeuw. Er was toen veel anders dan wanneer je nu naar het Concertgebouw gaat, er werd zelfs door het concert heen gepraat.
Verder spraken Sander en gastredacteur Thomas Batelaan met Julia Kursell, hoogleraar musicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Zij doet onderzoek naar de geschiedenis van muziekexperimenten, en vertelt onder andere waarom het zo moeilijk is om een blokfluit zuiver te spelen.
Machiel Keestra vult de uitzending aan met een prachtige column over muziekperceptie.

Sander Westerveld en Marie Beth van Egmond spreken met Arnold Hoogerwerf over supranormale prikkels en hoe deze toegepast kunnen worden op kunst en culturele uitingen. Steije Hofhuis, historicus én Swammerdammer van het eerste uur, spreekt over heksenvervolging in de vroeg moderne periode en hoe een cultureel darwiniaanse theorie de heksenjacht kan verklaren. Onze vaste columnist, Bart van Heerikhuizen, heeft het deze week over de WODC affaire en onafhankelijkheid in de wetenschap.

Wat is de invloed van ‘nieuwkomers’ op hun omgeving? Om deze vraag te beantwoorden gaat Emma van Veenen in gesprek met antropoloog Oskar Verkaaik (UvA), die reacties uit een nieuwbouwwijk op de komst van een moskee onderzocht, en dierecoloog Wendy Jesse (VU) die naar het Caribisch gebied afreisde om de intocht van (invasieve) exoten te bestuderen. Verder hebben we een reportage over de Keuken van het Ongewenste Dier en een column van Bas Belleman over exoot Othello.

Wat verbindt een socioloog en een theoretisch natuurkundige? Emergentie! Oftewel, ‘het totaal is meer dan de som der delen’.
Op de UvA wordt hard gewerkt om de algemene relativiteitstheorie van Einstein te vervangen door een nog completere theorie waardoor o.a. de zoektocht naar donkere materie gestaakt kan worden. Aan tafel deze zondag natuurkundige Manus Visser, PhD-student bij professor Erik Verlinde, die de revolutionaire theorie van emergente zwaartekracht vorig jaar ter wereld bracht. Sander en Nathalie spraken met hem over wat deze theorie betekent en ook over hoe het is om onderdeel te zijn van de hype die hieromheen is ontstaan.
Ook aan tafel netwerksocioloog Jeroen Bruggeman, over emergentie in sociale netwerken en over de nieuwe koers die sociologie volgens hem zou moeten varen.
Onze columnist Machiel Keestra voerde een pleidooi voor diversiteit vanuit de emergente voordelen van een divers netwerk, nadat de ‘Gewone Nederlander’ deze week weer het nieuws beheerste.

In deze aflevering gaat Emma van Veenen samen met Sander Westerveld op zoek naar de invloed van zichtbare en onzichtbare externe factoren op ons leven. Of preciezer gezegd: op onze keuzevrijheid.

Daniel Mügge vertelt over de invloed van economische data op ons gedrag, Eva Groen-Reijman over het fenomeen nudging en de rol van dit fenomeen bij het maken van gezonde voedselkeuzes. Columnist Heidi Dorudi vult het gesprek aan met een column over aardbeienjam en de vraag hoeveel vrijheid er zit in keuzevrijheid.

Presentatie: Emma van Veenen en Sander Westerveld
Gasten: Eva Groen-Reijman en Daniel Mügge
Columnist: Heidi Dorudi

De eerste uitzending van het nieuwe seizoen gaat over de evolutie van het brein. Aan tafel zitten twee wetenschappers die zich op zeer verschillende manier bezighielden met de vraag hoe het komt dat wij zo’n groot brein hebben. Karline Janmaat heeft veel veldwerk gedaan in de jungle, onder andere in Ivoorkust en Congo. Gewapend met een voice-recorder volgde zij wekenlang chimpansees en andere apensoorten. Zij vond onder andere dat de chimpansees vroeg opstaan om vijgen te zoeken, wat iets zegt over hun vermogen tot plannen. En dit vertelt ons weer iets over wanneer deze vaardigheid ontstaan is in de evolutie van ons brein.
Frank Jacobs onderzoekt het brein in het laboratorium. Het genoom van mensen en primaten is bijna hetzelfde, het verschil in breingrootte lijkt te ontstaan door het verschil in ‘gen-expressie’, dus of bepaalde schakelaartjes in het genoom uit of aan staan. Om dit te onderzoeken kweekt Jacobs in zijn laboratorium mini-breintjes, ter grootte van een speldenknop, van zowel mensen als primaten, om het genoom (het bouwplan) te kunnen vergelijken met de uitvoering.
Verder een mooie column van Bart van Heerikhuizen over de evolutietheorie in de sociologie, en een gastbijdrage van de Science Sisters (Nina & Jessie van Hattum).
Gasten: Frank Jacobs & Karline Janmaat
Presentatie: Sander & Marie Beth
Columnist: Bart van Heerikhuizen

Hoe staat de mens in verhouding tot de natuur? Een eeuwenoude vraag, uitgebreid besproken aan tafel bij Radio Swammerdam. Onze nieuwe redacteur Sander Westerveld en Misha Melita spraken met Erik de Jong, bijzonder hoogleraar bij Artis, die de relatie tussen cultuur en natuur onderzoekt. Waarom ligt Artis eigenlijk midden in de stad? En waarom houden mensen van natuur? Erik de Jong vertelt over het filosofische concept ‘Biophilia’, de liefde voor de natuur.
Een ander natuurgebied(je) midden in de stad is het nieuwe Anna’s Tuin en Ruigte, dat aangelegd is bij het Science Park in de Watergraafsmeer. Initiatiefneemster én PhD-student paleo-ecologie Milan Teunissen van Manen vertelt over wat deze plek voor haar en andere stadsbewoners betekent.
Ook ging Sander als reporter op bezoek bij Abel Jansma, die bij Anna’s Tuin en Ruigte bijen houdt.
Verder nog een column van onze nieuwe columniste Khadija al Mourabit, over praten met bomen. Hierin haalde zij Spinoza aan, die ook de conclusie van dit interessante gesprek inluidde: Alles is natuur en natuur is alles.

Presentatie: Misha Melita & Sander Westerveld
Gasten: Erik de Jong & Milan Teunissen van Manen
Columniste: Khadija al Mourabit
Techniek: Marie Beth van Egmond