Van de evolutie van het heelal tot buitenaardse wezens – Evolutie

Wat is onze plaats in het heelal? En zijn er buitenaardse wezens? Aafke Kok en Marie Beth hebben het deze aflevering over de evolutie van het heelal en de mogelijkheid van buitenaards leven met theoretisch fysicus Jan Pieter van der Schaar en emeritus hoogleraar moleculaire cytologie Nanne Nanninga.

Narcisme & Moreel gedrag van kinderen – Onderwijs I

Mirjam & Aafke spreken met Eddie Brummelman en Dorinde Jansma over narcisme, zelfwaardering en moreel gedrag bij kinderen. Bart van Heerikhuizen leest een column voor over onderwijs en de Science Sisters vertellen over het blauwe-bruine-ogen-experiment.

Homorechten en seksuele vrijheid

Homo-onderzoeker Gert Hekma en regisseur Sebas Kes, van de documentaire over het Homomonument: Monument van Trots, vertellen ons over de lange weg die homomannen in Nederland hebben afgelegd. Er is ook aandacht voor de 30-jarige Condomerie, een column van Bas Belleman met Shakespeare en een bijdrage van de Science Sisters.

Overal netwerken: van A naar B

Ons kersverse redactielid Emma van Veenen maakte afgelopen zondag haar eerste uitzending, en wel over netwerkanalyse in de psychologie en politicologie. Ze sprak met Jouke Huijzer en Claudia van Borkulo over netwerken van bestuurlijke elites in de politiek en netwerken van symptomen in de psychologie. Én Bart vertelde over fietsnetwerken.

Wat maakt de mens II: Het (on)geboren kind, angelmothers en anti-conceptie

Vandaag hadden we het in onze uitzending over ongeboren kinderen en anticonceptie. Welke rechten hebben ongeboren kinderen? Zijn ongeboren kinderen een persoon voor de wet, met het mensenrecht op leven? En hoe speelt verplichte anti-conceptie in deze juridische discussie? Hierover spraken met rechtenpromovenda Lisette ten Haaf. Met antropologe Erica van der Sijpt spraken we over vrouwen in Roemenië die een kind hebben verloren voor of na de bevalling. Ze vertelde hoe deze engelenmoeders omgaan met dit verlies en de invloed van de (voormalig) communistische context hierop. En we hebben een reportage van Mirjam over de trend onder jonge vrouwen om van de pil af te stappen. Luister deze uitzending dus nu terug!

Baas in Eigen Brein VI: Mindfullness. autisme, empathie en boeddhisme

Zijn in het westen yoga, meditatie, mindfulness van hun spirituele jasje ontdaan? En hoe kan mindfullness autistische jongeren helpen? In deze aflevering praatten Froukje en Henk met promovenda Anna Ridderinkhof over mindfulness in de gezondheidszorg en met filosoof Hein van Dongen over de boeddhistische achtergrond van al die westerse spiritualiteitshypes.

Droom jij in geluid? Eet jij wetenschap voor ontbijt? Heb je een stem als de ondergaande zon? En ben je bovenal superenthousiast? Word dan redactielid bij Radio Swammerdam! De leukste live podcast over wetenschap van…

Licht in donkere tijden

Licht is onze vriend en vijand. Arjen Amelink over hoe we kanker kunnen opsporten met licht, Gemma Venhuizen over haar nieuwe boek Licht, presentatie Elmer Rikhof en Henk Ruigrok van der Werven, column van Tim Wagemakers.

Swammerdam Stemt II: Stemmen met je onderbuik

Schrik jij net als Bart van Heerikhuizen ook zo van de uitslag van de Stemwijzer? Of voel je juist gesterkt in je politieke voorkeuren?
Luuc en Misha spraken vanochtend met Jasper van de Pol over het doel en effect van kieswijzers. Ook aan tafel zat Bert Bakker, die op Lowlands onderzoek deed naar de boze of blije emoties die mensen voelen bij politiek en zo de onderbuik in kaart bracht.

Grensgevallen V – Op de grens tussen kunst en wetenschap

Kun je kunstenaar zijn en wetenschapper? Is wetenschap eigenlijk niet ook een soort kunst? Was het vroeger makkelijker om zowel kunstenaar als wetenschapper te zijn? Vanochtend stelden Misha en Elmer deze vragen aan socioloog en kunstenaar Hans Abbing (UvA) en kunsthistoricus Bert van de Roemer (UvA). Met reportage over de tentoonstelling Imaginary Math en een column over creativiteit en wetenschap van Machiel Keestra.

Amsterdam VI: Een nieuwe generatie stadskinderen

Anders dan een generatie geleden blijven gezinnen tegenwoordig in de stad wonen. Verhuisden jonge ouders voorheen bij de eerste zwangerschap nog direct naar een groeikern, tegenwoordig kiezen ze steeds vaker voor een krappe woning te midden…

Swammerdam Stemt I – Politieke leiders in de media en Amerikaanse verkiezingen

Wat doen krantenkoppen met het beeld dat kiezers van politici hebben en met hun kiesgedrag? Is alle media-aandacht goede aandacht voor een politicus? En worden vrouwelijke politici anders in de media afgeschilderd en beoordeeld dan mannen? Aan de vooravond van de Amerikaanse verkiezingen spraken Luuc en Misha hierover met Loes Aaldering (UvA) en Daphne van der Pas (UvA) bij de aftrap van dossier Swammerdam Stemt!

Baas in Eigen Brein II – Gewoontes en verslavingen

Gewoontes, goed of slecht, en verslavingen, we hebben ze allemaal. Maar wat gebeurt er in je hersenen als je een bepaalde gewoonte hebt? En waarom kun je er soms zo moeilijk vanaf komen? Marie Beth en Henk spraken hierover met Sanne de Wit (UvA). Zij doet onderzoek naar gewoontes in het door haar opgerichte Habit Lab en zoekt daar antwoord op deze vragen. Ook spraken ze met Anneke Goudriaan, neuropsycholoog en hoogleraar van het AMC. Zij onderzoekt verslavingen en vertelde over de neurologische achtergrond van verslavingen en hoe deze kunnen worden. Misha probeerde ondertussen in het Habit Lab slechte gewoontes af te leren en Sicco las een column voor over eetverslaving.

Amsterdam V: Drukte in de stad

Het is druk in Amsterdam. Hutjemutje schuifelen we over de Wallen, zitten we vast in een overvolle Kalverstraat of worden we van onze fiets gereden door een scooter. Hoe vinden we oplossingen voor de frustratie van een (te) drukke stad? In deze uitzending praatten we erover met antropoloog en politiek wetenschapper Nanke Verloo, en Reinjan Mulder, criminoloog en ervaringsdeskundige want hij woont, loopt, fiets al vijftig jaar in Amsterdam.

Tijd II – Filosofie van tijd en het juiste moment

Soms vliegt hij, soms lijkt hij stil te staan, en in een angstaanjagend tempo tikt hij weg: de tijd. Mirjam en Elmer gingen op bezoek bij filosofe Joke Hermsen, auteur van het boek Kairos. In haar atelier gingen zij in gesprek over de tijd als filosofisch concept. En vragen haar: bestaat er zoiets als het juiste moment?

Grensgevallen IV: Is economie een wetenschap?

Is een economie een wetenschap? En kunnen economen de toekomst voorspellen? Daar praten Elmer Rikhof en Henk Ruigrok van der Werven over met Dr. Ed Westerhout, universitair hoofddocent economie verbonden aan de Universiteit van Tilburg.

Amsterdam I: 020nline, de Digitale Stad en het internet

Hoe werkt het internet? Wat is AMS-IX? En hoe begon het internet in Amsterdam? Marie Beth en Misha spraken met Ariën van Vijn (AMS-IX) en Geert Lovink (HvA) over de ontstaansgeschiedenis en infrastructuur van het internet in Amsterdam. Mét de eerste reportage vanuit het AMS-IX internetknooppunt.

Tijd I: Herinneringscultuur en de Hollandsche Schouwburg

Hoe herdenken we het verleden en hoe geven we vorm aan deze herinneringen in monumenten en musea? Mirjam en Luuc spraken met David Duindam (UvA) over zijn onderzoek naar herinneringscultuur en de Hollandsche Schouwburg als holocaust-herinneringsplek. Met column van Heidi Dorudi.

(W)Etenschap III: Een weg uit het voedsellabyrint?

Is gezond eten louter een individuele aangelegenheid? En hoe schadelijk zijn E-nummers? Er is veel tegenstrijdige informatie over gezond worden en blijven, maar wat moeten wij als consument geloven? In deze uitzending spraken Elmer en Henk hierover met prof. dr. ir. Jaap Seidell (VU), auteur van het boek ‘Het Voedsellabyrint’.

Achter de schermen van Swammerdam

In deze Swammerdam-pinksterspecial gaan we behind the scenes van Swammerdam. We praten met de redacteuren waarbij zij ons vertellen over hun ervaringen bij Radio Swammerdam. Wie zijn zij? Hoe gaat het in zijn werk? Wat komt er allemaal bij kijken? En wat was hun favoriete uitzending?

Grensgevallen III: Interdisciplinariteit, modewoord of heilige graal?

Multi-, meta-, non-, trans- maar vooral: interdisciplinariteit. Wat is het, waarom is het zo belangrijk en hoe werkt het in de praktijk? Lieven sprak erover met Loet Leydesdorff, hoogleraar dynamiek van de wetenschapscommunicatie en technologische innovatie aan de UvA, en met Mieke Bal, voormalig hoogleraar theoretische literatuurwetenschap en videokunstenaar.

Je bent wat je (w)eet

Hoe gezond is super healthy food? En wat is de beste dieetstrategie? In deze uitzending hadden we het met Mariska Bot (VU) over haar onderzoek naar de samenhang tussen voeding en depressie. En met Lisanne Claessens (UvA) hadden we het over haar antropologisch onderzoek naar de ‘super healthy’ scene in Amsterdam.

Amsterdam III: Hazes en de volkssegregratie

Andre Hazes, wie houdt er nou niet van dit legendarisch figuur en zijn muziek? Vandaag hadden Luuc Brans en Maureen Voestermans het hierover met antropologe Irene Stengs over het fenomeen Hazes en de volkse cultuur daaromheen. Ook spraken zij over segegratie in het vroegmoderne Amsterdam met Cle Lesger.

Groen I: Ecocide

Ecocide! Wat is het, en hoe kan ecocidewetgeving klimaatverandering stoppen. Presentatoren Elmer Rikhof en Henk Ruigrok van der Werve spraken daarover met twee onderzoekers.

Amsterdam II: Lelijke Amsterdamse architectuur

In deze uitzending van Radio Swammerdam spraken we over architectuur in Amsterdam. Tim Verlaan schoof aan, hij is stadshistoricus en schreef zijn proefschrift over de stedelijke vernieuwing van Amsterdam in de jaren’70 en ’80. Iris…

Grensgevallen I: Wetenschap van de Wetenschap

In deze eerste aflevering in het dossier Grensgevallen bespreekt Luuc Brans met twee wetenschappers wanneer iets wetenschap mag heten. Aan tafel zitten professor in de antropologie van de wetenschap Amade M’charek, die bepleit dat het…

(W)Etenschap I: Luisteren met je neus

Luisteren met je neus! Op welke manier werd en wordt geur gebruikt in kunst? En wat heeft Iraanse kaas met diaree in Afrika te maken? Te gast zijn kunsthistorica Caro Verbeek en hoogleraar microbiologie Remco Kort. Geuren niet bijgesloten!

Amsterdam I: GHB, de nieuwe heroïne?

In deze uitzending hadden we het over verdovende middelengebruik in Amsterdam én buiten de ring. Aan tafel zat Gemma Blok (UvA), zij deed onderzoek naar de heroïne epidemie in het Amsterdam van de jaren zeventig…

Over sexy selfies en speeddateonderzoek

Porno, de muziekindustrie, het internet en de marketingmachines van grote merken: we kijken ze boos aan als het gaat om hun effect op jongeren. Maar is het wel zo slecht gesteld met de seksuele ontwikkeling…

Islamitische filosofie en het geweld van IS

In Radio Swammerdam spraken Tim Wagemaker en Elmer Rikhof met filosoof Michiel Leezenberg over de Islamitische filosofie. Kan daarin een legitimatie gezocht worden voor het geweld van IS? En, welke academische traditie kent de Islam?…

Blij met je ingevroren ei(cel)?

Terwijl veel kinderen zenuwachtig de Sint aan het opwachten zijn in Amsterdam, praatten we in Radio Swammerdam over wachten met baren van kinderen. Nieuwe technologieen maken het mogelijk voor vrouwen om hun eicellen te laten invriezen…

Islamitisch feminisme

Islamitisch feminisme lijkt voor de westerling misschien een vreemd begrip, maar bestaat wel degelijk. In deze uitzending bespreken Elmer Rikhof en Tim Wagemakers dit fascinerende onderwerp met Karin Vintges (UvA) en Heidi Duouri.

Nieuwe vormen van religie

Deze week spraken we over hoe men vorm geeft aan religie. Eerst spraken we met Manuela Kalsky over hoe mensen hun leven vormgeven die in meerdere religies geloven. Kalsky is bijzonder hoogleraar religiewetenschappen aan de…

Over gelukkig zijn

Wat maakt jou gelukkig? Succes? Gezondheid? Rijkdom? Of zijn het gewoon je genen en/of het land waarin je geboren bent die bepalen hoeveel sprongetjes van plezier je maakt? We vragen het in deze uitzending aan geneticus…

Lachen, satire, brullen!

Communicatiewetenschapper Mark Boukes en historisch-neerlandicus Ivo Nieuwenhuis promoveerden beiden op satire. Lieven een Luuc praten, grappen en grollen met hen over hun onderzoek. Een hilarische gastcolumn is van Thomas Hogeling.

Onderwijs en de opleidingskloof

In de eerste uitzending van het nieuwe seizoen van Radio Swammerdam spraken Tim Wagemakers en Misha Melita met Herman van de Werfhorst over de kloof tussen arm en rijk als gevolg van opleidingsniveau. Van de…

Welke verklaringen zijn er voor obesitas?

Eten, eten en dan nog eens eten: obesitas vormt een groot probleem. Het risico op obesitas blijkt toe te nemen wanneer je als kind in de baarmoeder blootgesteld geweest bent aan hormoonverstorende stoffen. Juliette Legler, hoogleraar…

Masterstudenten over hun scripties

Radio Swammerdam spreekt met veelbelovende scriptieschrijvers van de Universiteit van Amsterdam. Eerst spraken we met Marieke Zoodsma over haar masterscriptie. Zij deed veldwerk in Bosnië en onderzocht hoe lokale NGO’s kunnen bijdragen aan de verzoening tussen…

Achter de schermen van Google

Google en Wikipedia dicteren steeds meer onze kennis. Maar hoe bepaal je wat belangrijke informatie is, en is kennis echt macht? In Radio Swammerdam sprak hoogleraar Computerwetenschappen Maarten de Rijke (UvA) met presentatoren Luuk Ex en Lieven…

Nieuwe initiatieven in het hoger onderwijs

De Nieuwe Universiteit, De Bildung Academie en Platform Hervorming Nederlandse Universiteiten: welke nieuwe initatieven zijn er rond de Maagdenhuisbezetting van 2015 ontstaan? Lieven en Eveline spraken met wel vier gasten.

De dood (be)schouwt

Frank van de Goot is één van de weinige forensische pathologen in Nederland. Hij verrichtte meer dan 3500 secties en luidde onlangs in RTL Late Night de noodklok, nadat hij na onderzoek constateerde dat artsen in…

Swammerdam’s Swingende Lustrumuitzending!

Op zondagochtend werd het eerste jubileum van Radio Swammerdam, het wetenschapsprogramma van AmsterdamFM, gevierd met een maar liefst twee uur durende uitzending! We spraken met drie wetenschappers over thematieken die een rol speelden in het leven van…

Vriendschap, verkering, sexting en hooking up

Antropoloog Willemijn Krebbekx liep 15 maanden mee in de tweede klas van vier Nederlandse middelbare scholen en onderzocht hoe jongeren relaties aangaan. Ze ontdekte hoe grote rol seksualiteit speelt in de groepsdynamiek. Tweede gast is…

Hoe levert de zon ons nog meer op?

In deze aflevering sprak Radio Swammerdam met hoogleraar natuurkunde Albert Polman. Met hem gingen we op ontdekkingsreis naar de zon en keken we hoe wetenschappers hun kennis van het zonlicht proberen in te zetten voor een maximale…

Slaapstoornissen en lichttherapie

In deze uitzending spraken we over het onderwerp “Slaap” en dan met name de verstoring daarvan. Bij het VUmc wordt er momenteel onderzoek gedaan naar de effectiviteit van lichttherapie op slaap en stemming bij patiënten met…

Dark Matter(s)? Over donkere materie…

Deze aflevering droomden we lekker weg over de sterren en het heelal. Naast de stofjes van het periodiek systeem is er nog een andere stof die niet bestaant uit atomen: dark matter (donkere materie). Deze week interviewde Radio…

Ongelijkheid op de arbeidsmarkt

In een korte, maar krachtige uitzending van Radio Swammerdam spraken Sterre ten Houte de Lange en Luuk Ex over de polarisatie van de arbeidsmarkt en inkomensongelijkheid. Hoe zien ze er uit, hoe verhouden ze zich…

Reportage over de geschiedenis van de Maagdenhuisbezetting

Radio Swammerdam verzorgde voor de speciale afleveringen van Ritme van de Stad van AmsterdamFM vanuit het Maagdenhuis dagelijks een item waarin de gebeurtenissen rond de bezetting van het Maagdenhuis op een wetenschappelijke manier worden belicht. Redacteur Eveline…

Teun van de Keuken & het Maagdenhuis

Bij hoge uitzondering deze keer geen échte wetenschapper aan tafel bij Swammerdam. UvA-alumnus, televisiepresentator en Parool-columnist Teun van de Keuken bezocht vorige week vroeg in de ochtend vol enthousiasme het Maagdenhuis. De moed zonk hem in de…

Langs bij Machiel Keestra

Al vijf jaar lang kun je elke zondagochtend tussen 11 en 12 genieten van Radio Swammerdam, het wetenschapsprogramma van AmsterdamFM. Deze week verzorgen de Swammerdammers elke dag een column of interivew voor in Ritme van de…

Over stateloosheid en nationaliteiten

In deze aflevering werd het juridische fenomeen ‘nationaliteit’ onder de loep genomen. Katja Swider promoveert op het gebied van stateloosheid aan het Amsterdam Centre for European Law and Governance. Betty de Hart is hoogleraar migratierecht aan de Universiteit van…

Integreren in het moslimdebat

In deze aflevering stonden de moslims centraal in Radio Swammerdam. Of althans, centraal: het debat over de integratie van moslims is sinds 9/11 steeds verder gepolariseerd. Thijs van Dooremalen doet op het moment promotieonderzoek aan de…

Over Alice en andere zorgrobots

Naar aanleiding van de onlangs verschenen documentaire over zorgrobot Alice spraken we over Alice en zorgrobots in het algemeen. Te gast was Johan Hoorn hoofdonderzoeker aan het onderzoeksproject SELEMCA, dat verantwoordelijk was voor de bouw van Alice….

Feminisme II: Meisjescultuur

Deel twee van het tweeluik over feminisme in Radio Swammerdam! Met Linda Duits over haar onderzoek naar meisjes, en over het onderscheid maken tussen man en vrouw. Hoe belangrijk is geslacht bij genderstudies? En moet je in…

Feminisme I: de Shevolution

Deze week enkel vrouwen aan tafel bij Radio Swammerdam. Sterre en Eveline spreken met Kisten van den Hul, in 2011 vrouwenvertegenwoordiger namens Nederland bij de VN en op twitter bekend als @thechangeagent. Daarnaast aangeschoven zijn Merva…

Criminelen, straffen of behandelen?

Een aflevering van Radio Swammerdam in het teken van crimineel gedrag. Wat is crimineel gedrag? Waar komt het vandaan? En hoe voorkomen en behandelen we het? Presentatoren Luuk Ex en Tiago Abas spraken met Sanne de…

Derrida uitgelegd door Johan de Jong

Tim Wagemakers en Lieven Heeremans interviewden hun oude docent filosofie Johan de Jong over het proefschrift dat Johan schrijft over de schijnbaar ondoorgrondelijke filosoof Jacques Derrida. Geniaal of gek? Een ingewikkelde kwestie waar Radio Swammerdam even goed de tijd…

Over dialecten praten met het Meertens Instituut

De redactieleden en gasten van Radio Swammerdam zijn na de Kerst uit hun windstreken teruggekeerd naar Amsterdam en maakten deze week dialecten bespreekbaar. Te gast zijn Frans Hinskens en Etske Ooijevaar, beide werkzaam aan het Meertens…

Nationaliseringsprocessen & kerk, staat en integratie

In deze aflevering spraken presentatrice Sterre ten Houte de Lange en Eveline van Rijswijk over de verhouding tussen kerk en staat en immigratie en nationalisatiebeleid in Nederland. Historicus Mart Rutjes gaf het startschot met een analyse…

Zijn wij Big Data?

In de eerste uitzending van Luuk Ex interviewde hij Sander Klous, hoogleraar Big Data en ecosystemen voor Business and Society. Bas Belleman sprak in zijn column een kritische noot over de gevaren van Big Data: Aanhakend…

Hoe en waarom krijgen we kinderen?

Hoe en waarom krijgen wij kinderen? Dat is de vraag die we ons vandaag stelden bij Radio Swammerdam. Tiago Abas maakte hierover zijn eerste uitzending en interviewde gyneacologe  Monique Mochtar. De eerste vraag die we aan haar…

Het leger en complexere oorlogen

In deze aflevering spraken presentator Tim Wagemakers en co-host Sterre ten Houte de Lange over het lopende onderzoek van PHD-onderzoeker Marenne Mei Jansen. Zij onderzoekt hoe de Nederlandse militaire leiding beter kan worden voorbereid op…

Drugs en Dance in Amsterdam

Elk jaar weer is er nieuws rondom het aantal incidenten of zelfs doden rondom Amsterdam Dance Event. Kan onderzoek naar de dance scene ons weer nuchter maken? Lieven en Sterre spraken met Ton Nabben en Irene Stengs.

De kunst van het goede interview

In de eerste uitzending van Radio Swammerdam van dit seizoen sprak columnist en dichter Bas Belleman over de poëzie van het interview en hoe emotie gebruikt wordt om sympathiek over te komen. Luister hieronder het…