Archive

Vrouwen in de geschiedenis: Verborgen verhalen V

Waarom zijn vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd in de geschiedenisboeken? Om meer licht te werpen op bijzondere vrouwen gingen Marie Beth van Egmond en Nathalie Janssen in gesprek met Hoogleraar Oude Geschiedenis Emily Hemelrijk. Zij sprak over hoe inscripties ons iets kunnen leren over de werk/huisvrouw-verhouding van vrouwen in het Romeinse rijk.  Schrijfster en Historica Maite Karssenberg schrijft momenteel een biografie over Geertruida Kapteyn-Muysken. Ze legde ons uit wat deze vrouw, en het onderzoek doen naar vrouwen in de geschiedkunde zo mooi, moeilijk en belangrijk maakt.

Dossier: Verborgen verhalen

Bijzondere eigenschappen van Water – Water II

Deze zondag presenteerde Aafke Kok en Sander Westerveld een nieuwe uitzending in het dossier Water. Toepasselijk na deze koude week sprak natuurkundige Daniel Bonn over hoe het komt dat we over ijs kunnen schaatsen en over hoe Egyptenaren stukken steen makkelijker konden voortslepen door de woestijn doormiddel van water. Chemicus Bernd Ensing hield een pleidooi voor de scheikunde en legde ons uit wat water nou zo’n bijzondere stof maakt. De columnist van dienst van Matthijs Mul sprak over water wonderen.

Dossier: Water

Migratie, ongelijkheid en onzichtbaarheid – Nieuwkomers

Deze zondag spraken Nathalie Janssen en Marie Beth van Egmond met filosofe Yolande Jansen (UvA) over grenzen, migratie, en de invloed van de Holocaust als ons gedeeld cultureel geheugen. Ook werd er gesproken over de invloed van terminologie op de mensen waar het over gaat, de mensen die de termen bedenken en bezigen en op ieders denken. Verder las Heidi Dorudi een column voor en er werd voor het eerst in tijden muziek gedraaid.

Dossier: Nieuwkomers

Op het slechte pad I: Criminaliteit vroeger en nu

We voelen ons steeds onveiliger in Nederland, toch lopen de criminaliteitscijfers al jaren terug. Zelfs ook in grote steden als Amsterdam waar de misdaad cijfers van oudsher hoger liggen dan het landelijk gemiddelde. Een andere missconceptie over criminaliteit is dat vrouwen van nature veel minder gewelddadig zouden zijn dan mannen. Toch blijkt uit onderzoek dat in de vroegmoderne tijd de criminaliteit onder vrouwen niet veel lager lag dan die van mannen.

In deze aflevering praten wij met met Henk Elffers over criminaliteit in Amsterdam vandaag de dag. Henk is senior-onderzoeker bij het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving en emiritus hoogleraar empirische bestudering van strafrechtpleging aan de VU.

Tevens praten we met Ariadne Schmidt  over crimineel gedrag onder vrouwen in de vroegmoderne tijd. Zij is sociaal en economisch historica aan de Universiteit Leiden, en doet onderzoek naar criminaliteit onder vrouwen in de 17e en 18e eeuwse steden. 

Gemma Venhuizen verzorgde een leuke column over een tasjesdief met een extreem harige bilspleet.

Dossier: Op het slechte pad

Amsterdam VI: Een nieuwe generatie stadskinderen

Anders dan een generatie geleden blijven gezinnen tegenwoordig in de stad wonen. Verhuisden jonge ouders voorheen bij de eerste zwangerschap nog direct naar een groeikern, tegenwoordig kiezen ze steeds vaker voor een krappe woning te midden van stedelijke voorzieningen. Waarom doen ze dit? En hoe kun je als stad aan de wensen van deze gezinnen voldoen?

Mirjam en Misha spraken hierover met stadsgeograaf Lia Karsten en architect Naomi Felder, in een kakelverse uitzending over deze nieuwe generatie stadskinderen. Ook te horen zijn de prachtige column van Gemma Venhuizen en een intrigerende reportage over het Amsterdamse Westerdok.

Dossier: Amsterdam

Amsterdam V: Drukte in de stad

Het is druk in Amsterdam. Hutjemutje schuifelen we over de Wallen, zitten we vast in een overvolle Kalverstraat of worden we van onze fiets gereden door een scooter. Hoe vinden we oplossingen voor de frustratie van een (te) drukke stad?

In deze uitzending praatten we erover met antropoloog en politiek wetenschapper Nanke Verloo, en Reinjan Mulder, criminoloog en ervaringsdeskundige want hij woont, loopt, fiets al vijftig jaar in Amsterdam.

De column werd verzorgd door onze vaste columnist Heidi Dorudi. Presentatie was in handen van Froukje Waterbolk en Mirjam van Zuidam

Dossier: Amsterdam

Amsterdam I: 020nline, de Digitale Stad en het internet

Vanmorgen spraken Marie Beth en Misha in de nieuwste uitzending in het dossier Amsterdam met Geert Lovink over de Digitale Stad en met Ariën Vijn over AMS-IX, het internetknooppunt van Amsterdam. Dit verbindingspunt in de Watergraafsmeer is een van de meest belangrijke dataknooppunten van Europa. Arien Vijn werkt bij het internetknooppunt en legde ons uit over de Amsterdam Data Tower en de infrastructuur van het internet. Over het datacentrum bij Science Park maakte Mirjam en Marie-Beth onze eerste Swammerreportage waarbij ze zich tussen de zoemende computers en kabelkluwen begaven. Met Geert Lovink tenslotte spraken we over de ontstaansgeschiedenis van het internet en de Digitale Stad. Daarbij kwam ook de publieke functie en de privatisering van het internet ter sprake. Zeker terugluisteren dus!

Dossier: Amsterdam

Tijd I: Herinneringscultuur en ons collectief geheugen

In deze uitzending spraken Luuc en onze nieuwe redacteur Mirjam met David Duindam (UvA) over de ontwikkeling van holocaust-herinneringsplekken en dan met name over de Hollandsche Schouwburg als plek van herinnering. Ooit een theater, toen een gruwelijke deportatieplaats, nu een museum. Hoe herinneren we het verleden en hoe geven we vorm aan deze herinneringen in monumenten en musea?  David is verbonden aan de Amsterdam School of Heritage and Memory Studies (UvA) en vertelde ons over de manier waarop onze collectieve herinneringen gevormd worden en hoe zich dit uit in culturele representaties zoals musea en literatuur. We spraken over de Hollandsche Schouwburg, het Nederlandse herdenkingsdiscours over WO II, maar ook over het nieuw te bouwen Holocaust Namenmonument, over 9/11 en over de Nederlandse herinnering aan de ramp met MH17. 
Heidi Dorudi droeg een bijzonder column voor met de titel “De herinnering en de herhaling”. Hierin ging zij in op Kierkegaards  Terugluisteren dus!

Dossier: Tijd

Radio Swammerdam paasspecial: de wederopstanding van de podcast

Aangezien de OBA gesloten is op deze Paaszondag heeft Radio Swammerdam vandaag een paasspecial in petto. Omdat het lijkt alsof de podcast net als Jezus aan een wederopstanding bezig is, daarom verstopten we in deze aflevering twee concullega’s van Radio Swammerdam.

Allereerst Onder Mediadoctoren, die ooit begonnen als podcast maar tegenwoordig twee-wekelijks op maandagavond uitzenden op Salto 1. Deze aflevering gaat zijdelings over Radio Swammerdam, want het gaat over wetenschapsjournalistiek in Nederland.

De tweede podcast waar we een deel van laten horen is de Eeuw van de Amateur, waarin Botte Jellema op zoek gaat naar de mogelijkheden voor podcasten in Nederland. In deze aflevering spreekt hij met Radio Swammerdam eindredacteur Lieven Heeremans over (media)wetenschap en de toekomst van podcasting.

Andere interessante (amateur)podcasts uit de regio waar de redactie van Radio Swammerdam graag naar luistert zijn: Fris en Vurig Liedje, een Game of Thrones fan-podcast die gemaakt wordt door vaste Swammerdam columinst Sicco de KnechtFast Moving Targets, platform over innovatie, tech en communicatie en De Appels en Perenshow.

Dossier: Specials

Amsterdam III: Hazes en de volkssegregratie

Andre Hazes, wie houdt er nou niet van dit legendarisch figuur en zijn muziek? Vandaag hadden Luuc Brans en Maureen Voestermans het in deze laatste aflevering van het dossier Amsterdam met antropologe Irene Stengs over het fenomeen Hazes en de volkse cultuur daaromheen. Ze ging naar concerten, mengde zich met fans en schreef een prachtig portret van de cultuur rondom de populairste Nederlandse artiest van de afgelopen decennia. Hazes kwam natuurlijk uit de Pijp, vroeger een echte volkswijk. Met Clé Lesger praten we over de wijken van Amsterdam en de ruimtelijke segregatie in Amsterdam in historisch perspectief. De grachtengordel zat weliswaar toen ook al vol met rijke stinkerds, maar tegelijkertijd woonden tussen alle rijke lui ook mindergestelden en paupers in de arme achtersteegjes en tussenstraten. Hoe deze groepen zich vermengden, of juist niet, en wat ons dit leert de huidige gevreesde deling van de stad tussen arm en rijk is onderwerp van het gesprek met Clé.

Daarnaast een bijzondere column van geurhistorica Caro Verbeek over de geuren van Amsterdam. Zij liet ons wat ruiken en in haar column waren soundscapes verwerkt van haar studenten. Speciale dank voor de eerste soundscape aan Julia Kantelberg, Jennifer Neerings, Annelies Wester en Clara van Wijk, Voor de tweede soundscape, opgenomen bij de OBA, danken we Danique Toen, Stijn Lebouille, Kayleigh Schoorl en Najim Moussa.

Dossier: Amsterdam

Amsterdam II: Lelijke Amsterdamse architectuur

In deze uitzending van Radio Swammerdam spraken we over architectuur in Amsterdam. Tim Verlaan schoof aan, hij is stadshistoricus en schreef zijn proefschrift over de stedelijke vernieuwing van Amsterdam in de jaren’70 en ’80. Iris Burgers vertelde over haar onderzoek naar de Schiphol regio en hoe maatschappelijke en technologische ontwikkelingen invloed hadden op de architectuur van de luchthaven. Gastcolumnist was stadsdichter K. Schippers, hij las een ready-made tekst voor die hij samenstelde naar aanleiding van de Bijlmerramp in 1992.

Dossier: Amsterdam

Amsterdam I: GHB, de nieuwe heroïne?

In deze uitzending hadden we het over verdovende middelengebruik in Amsterdam én buiten de ring. Aan tafel zat Gemma Blok (UvA), zij deed onderzoek naar de heroïne epidemie in het Amsterdam van de jaren zeventig en tachtig. Hoe werd heroïne in Amsterdam geïntroduceerd en hoe werd het zo’n groot probleem? Ook aan tafel zat Ton Nabben (Bonger Instituut) die vertelde over zijn nieuwe onderzoek naar GHB-gebruik op het platteland. Over Amsterdams GHB-gebruik is veel bekend, maar hoe wordt er gebruikt in de dorpen? Nabben deed opzienbarende observaties en onderzocht waarom het zo’n groot probleem is.

Dit is de eerste uitzending in het dossier ‘Amsterdam’, de komende maanden zullen we nog twee afleveringen maken in dit dossier. Dus als je deze zomer met heimwee naar Mokum op een zonovergoten strand ligt te bakken, kun je alle afleveringen over onze stad achter elkaar beluisteren.

Dossier: Amsterdam

Masterstudenten over hun scripties

Radio Swammerdam spreekt met veelbelovende scriptieschrijvers van de Universiteit van Amsterdam. Eerst spraken we met Marieke Zoodsma over haar masterscriptie. Zij deed veldwerk in Bosnië en onderzocht hoe lokale NGO’s kunnen bijdragen aan de verzoening tussen drie sterk gepolariseerde bevolkingsgroepen. Daarnaast vertelde Minke Hajer is op dit moment nog bezig met haar scriptie. Uit het gesprek volgde een beeld van het leven in Nederland als uitgeprocedeerde ongedocumenteerde asielzoeker.

De aflevering erna vertelde masterstudent Monique Verhoeven over de onderwijsaspiraties van pubers ten opzichte van hun ouders en de rest van de klas. Want hoe ver is Nederland als het gaat om een meritocratie (=je kan het net zo ver schoppen als je verdient, ondanks je afkomst)? Volgens Monique zijn we ver, maar we zijn er nog niet. Want de verwachtingen van scholieren heeft nog te veel met verwachting van de ouders te maken, en dat kan een achterstand opleveren.

Tenslotte schreef Masya Boon een gedachten-experiment over hoe het is om je eigen kloon te ontmoeten, ze deed dat aan de hand van drie sciencefictionfilms waarin de hoofdrol zijn evenbeeld tegenkomt. Door te kijken naar o.a. Arnold Schwarzenegger gaf Masya mogelijke antwoorden op existentiële vragen. Eerst vat ze haar scriptie samen in een minuut en neemt ons daarna mee in een gedachten-experiment over de vage grens tussen onszelf en onze kloon.

Luister de eerste aflevering hierboven terug, en de tweede hier:

Dossier: 2014 — 2015

Feminisme I: de Shevolution

Deze week enkel vrouwen aan tafel bij Radio Swammerdam. Sterre en Eveline spreken met Kisten van den Hul, in 2011 vrouwenvertegenwoordiger namens Nederland bij de VN en op twitter bekend als @thechangeagent. Daarnaast aangeschoven zijn Merva Renda en Sophia Reedijk. Zij volgden bij van den Hulst het vak Shevolution aan het Instituut voor Interdisciplinaire studies aan de Universiteit van Amsterdam.

Van den Hul schreef het boek (S)hevolution, waarin ze verschillende aspecten van het feminisme onderzocht. Nieuw aan tafel was Shanna Haaker die haar eerste column voordroeg. Luister volgende week naar het tweede deel van dit tweeluik over feminisme!

Dossier: 2014 — 2015

Tocht langs fietsonderzoek in Amsterdam

Deze aflevering bespreken Lieven Heeremans en Tiago Abas wetenschappelijk onderzoek dat elke Amsterdammer aan het hart gaat: fietsonderzoek. Te gast is Marco te Brommelstroet, onderzoeker aan het Urban Cycling Institute van de Universiteit van Amsterdam en op twitter bekend als de @fietsprofessor.

Er werd gesproken over fietsgedrag, de fiets-trein combinatie, hoe kuispunten en wegen worden ontworpen en welk beleid de gemeente voert rondom fietsers. De column van Sicco de Knecht gaat toepasselijk over de onderlinge haat van weggebruikers. Tot slot worden fietsparkeerplekken besproken en blijkt dat er een omslag nodig en gaande is in het beleid van de gemeente.

Dossier: 2014 — 2015