Emma van Veenen en Marie Beth van Egmond spreken met Djoeke van Netten over het paradox van het geheim; wat is een geheim en blijft het een geheim als iets al zichtbaar is geworden? De tochten van de voorcompagnieën naar het Oosten en het wel of niet kunnen weten waar men heen vaart. Lisa Kuitert weet ons meer te vertellen over de boekenmarkten van de negentiende eeuw in Nederlands-Indie. Ten slotte heeft Heidi Dorudi een mooie column over het grote verborgen verleden van vrouwelijke wetenschappers en uitvinders.

Wat is onze plaats in het heelal? We weten dat het heelal enorm groot is, en alsmaar groter wordt. Misschien zijn er zelfs wel meerdere heelallen. Is het toeval dat ons heelal zo gevormd is dat er zelfs leven kon ontstaan? En over leven gesproken, zijn wij eigenlijk de enigen, of moeten we die plaats delen met andere, buitenaardse levensvormen? Een heleboel vragen, waar Aafke Kok en Marie Beth het deze aflevering over hebben met theoretisch fysicus Jan Pieter van der Schaar en emeritus hoogleraar moleculaire cytologie Nanne Nanninga.

Vanochtend maakte ons kersverse redactielid Emma van Veenen haar eerste uitzending, en wel over netwerkanalyse in de psychologie en politicologie. Samen met Marie Beth sprak zij daarvoor met Jouke Huijzer. Hij won de prestigieuze Daniel Heinsiusscriptieprijs met zijn masterscriptie over bestuurlijke elitenetwerken (voor meer informatie, www.corpnet.uva.nl). Deze staan misschien wel op gespannen voet met de democratie. En hoe kunnen die netwerken het best onderzocht worden? Daarnaast spraken we met Claudia van Borkulo, psychologe aan de UvA en onderdeel van het psychosystems project (voor meer informatie: www.psychosystems.org). Zij past netwerkanalyse toe op psychologische data en dan met name op de samenhang tussen symptomen. Hierdoor kan je vragen beantwoorden zoals ‘wat maakt iemand kwetsbaar voor een depressie, en wat niet?’. Daarnaast droeg Bart van Heerikhuizen een column voor over een heel ander soort netwerken, namelijk fietsknooppuntennetwerken.

We voelen ons steeds onveiliger in Nederland, toch lopen de criminaliteitscijfers al jaren terug. Zelfs ook in grote steden als Amsterdam waar de misdaad cijfers van oudsher hoger liggen dan het landelijk gemiddelde. Een andere missconceptie over criminaliteit is dat vrouwen van nature veel minder gewelddadig zouden zijn dan mannen. Toch blijkt uit onderzoek dat in de vroegmoderne tijd de criminaliteit onder vrouwen niet veel lager lag dan die van mannen.

In deze aflevering praten wij met met Henk Elffers over criminaliteit in Amsterdam vandaag de dag. Henk is senior-onderzoeker bij het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving en emiritus hoogleraar empirische bestudering van strafrechtpleging aan de VU.

Tevens praten we met Ariadne Schmidt  over crimineel gedrag onder vrouwen in de vroegmoderne tijd. Zij is sociaal en economisch historica aan de Universiteit Leiden, en doet onderzoek naar criminaliteit onder vrouwen in de 17e en 18e eeuwse steden. 

Gemma Venhuizen verzorgde een leuke column over een tasjesdief met een extreem harige bilspleet.

Deze aflevering van Radio Swammerdam gaat over een veelvoorkomende ziekte. Een ziekte die volgens het Ministerie van Volksgezondheid reden nummer 1 is voor ziekteverzuim. Depressie. Aan tafel zaten onderzoekers Femke Lamers, van het NESDA, de onderzoeksgroep bij de VU voor Depressie en Angst. Lamers onderzocht de verschillende vormen van depressie. En naast haar zat Eva Verbeek, vers gepromoveerd aan de VU op haar onderzoek naar de genetische achtergrond van depressie. In de column vertelde Gemma Venhuizen over haar eigen ervaringen met depressie, en het effect van licht op onze stemming. 

Presentatie was vandaag in handen van Henk Ruigrok van de Werven en Marie Beth van Egmond.

In deze eerste aflevering uit ons nieuwe dossier ‘op het slechte pad’ gingen Marie Beth van Egmond en Luuc Brans in gesprek met Bennett Kleinberg, promovendus aan de UvA en Eleni Braat, historica aan de Universiteit van Utrecht  over leugens, geheimen en de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorloper van de AIVD.

Zij vroegen hen wat was de invloed was van de BVD op zijn werknemers en op de buitenwereld? En hoe je een leugenaar kunt herkennen in zijn taalgebruik en hoe we dit kunnen gebruiken om terrorisme te bestrijden?

Gemma Venhuizen verzorgde vandaag een prachtige bijpassende column over  liegen en nepnieuws:

 

Verslavingen en gewoontes we hebben ze allemaal. Maar wat gebeurt er in je hersenen als je een bepaalde gewoonte hebt? En waarom kun je er soms zo moeilijk vanaf komen? Marie Beth en Henk spraken hierover met twee hersenonderzoeksters. Sanne de Wit (UvA) doet onderzoek naar gewoontes in het door haar opgerichte Habit Lab en zoekt daar antwoord op vragen zoals waar onze gewoontes vandaan komen en hoe we ze kunnen afleren of aanleren. Ook spraken ze met Anneke Goudriaan, neuropsycholoog en hoogleraar van het AMC. Zij onderzoekt verslavingen en vertelde over de neurologische achtergrond van verslavingen en hoe deze kunnen worden. Misha probeerde ondertussen in het Habit Lab slechte gewoontes af te leren en Sicco las een column voor over eetverslaving.

Presentatoren: Marie Beth van Egmond en Henk Ruigrok van der Werven
Gasten: Sanne de Wit en Anneke Goudriaan
Column: Sicco de Knecht
Reportage: Misha Melita
Techniek: Luuc Brans

Soms vliegt hij, soms lijkt hij stil te staan, en in een angstaanjagend tempo tikt hij weg: de tijd. In deze uitzending stond Swammerdam volledig in het teken van dit verwarrende – en daardoor oneindig interessante – fenomeen. Mirjam en Elmer gingen op bezoek bij filosofe Joke Hermsen, auteur van het boek Kairos. In haar atelier gingen zij in gesprek over de tijd als filosofisch concept. En vragen haar: bestaat er zoiets als het juiste moment?
Ook gingen Marie Beth en Henk gingen op zoek naar het Eureka-moment bij wiskundigen, en maakten hierover een reportage.

En onze columniste Gemma Venhuizen droeg haar column over het juiste moment voor.

Presentatie: Mirjam van Zuidam en Elmer Rikhof
Column: Gemma Venhuizen
Techniek: Marie Beth van Egmond, Mirjam van Zuidam en Luuc Brans
Reportage: Henk Ruigrok van der Werven en Marie Beth van Egmond

 

 

Afbeelding: Jamie Matthews (CC license: by-nc-sa)

Vanmorgen spraken Marie Beth en Misha in de nieuwste uitzending in het dossier Amsterdam met Geert Lovink over de Digitale Stad en met Ariën Vijn over AMS-IX, het internetknooppunt van Amsterdam. Dit verbindingspunt in de Watergraafsmeer is een van de meest belangrijke dataknooppunten van Europa. Arien Vijn werkt bij het internetknooppunt en legde ons uit over de Amsterdam Data Tower en de infrastructuur van het internet. Over het datacentrum bij Science Park maakte Mirjam en Marie-Beth onze eerste Swammerreportage waarbij ze zich tussen de zoemende computers en kabelkluwen begaven. Met Geert Lovink tenslotte spraken we over de ontstaansgeschiedenis van het internet en de Digitale Stad. Daarbij kwam ook de publieke functie en de privatisering van het internet ter sprake. Zeker terugluisteren dus!