Bestaat er zoiets als een ultiem fundamenteel beginsel van alles wat er is? En zo ja, waar ligt dan precies het onderscheid tussen betekenisloos en betekenisvol? Maakte een creator dat onderscheid? Of zit er alleen maar een schijnbaar verschil tussen en is het een kwestie van complexiteit opschalen? In deze aflevering van Radio Swammerdam praten we met Pieter Adriaans (kunstenaar & hoogleraar Kunstmatige Intelligentie) en Emanuel Rutten (wiskundige, filosoof én gelovige) over een universeel beginsel van alles wat er is – het laatste deel van de reeks ‘fundamenten van de realiteit’. Presentatie door Maureen Voestermans en Luuc Brans.

Andre Hazes, wie houdt er nou niet van dit legendarisch figuur en zijn muziek? Vandaag hadden Luuc Brans en Maureen Voestermans het in deze laatste aflevering van het dossier Amsterdam met antropologe Irene Stengs over het fenomeen Hazes en de volkse cultuur daaromheen. Ze ging naar concerten, mengde zich met fans en schreef een prachtig portret van de cultuur rondom de populairste Nederlandse artiest van de afgelopen decennia. Hazes kwam natuurlijk uit de Pijp, vroeger een echte volkswijk. Met Clé Lesger praten we over de wijken van Amsterdam en de ruimtelijke segregatie in Amsterdam in historisch perspectief. De grachtengordel zat weliswaar toen ook al vol met rijke stinkerds, maar tegelijkertijd woonden tussen alle rijke lui ook mindergestelden en paupers in de arme achtersteegjes en tussenstraten. Hoe deze groepen zich vermengden, of juist niet, en wat ons dit leert de huidige gevreesde deling van de stad tussen arm en rijk is onderwerp van het gesprek met Clé.

Daarnaast een bijzondere column van geurhistorica Caro Verbeek over de geuren van Amsterdam. Zij liet ons wat ruiken en in haar column waren soundscapes verwerkt van haar studenten. Speciale dank voor de eerste soundscape aan Julia Kantelberg, Jennifer Neerings, Annelies Wester en Clara van Wijk, Voor de tweede soundscape, opgenomen bij de OBA, danken we Danique Toen, Stijn Lebouille, Kayleigh Schoorl en Najim Moussa. Luister hier haar column terug:

Vergeet niet te abonneren op onze podcast in iTunes of op Stitcher.

In de vierde aflevering van het dossier fundamenten van de realiteit onderzoeken we de liefde op micro- en macroniveau, het was immers valentijsdag! Emeritus hoogleraar Nanne Nanninga schreef het boek van protcel tot spons en sprak over hoe cellen zich voortplanten. De vraag hierbij is: lijken wij mensen ergens nog op die primitieve spons? Filosoof en relatietherapeut Sjaak Vane benadrukte dat wanneer er over liefde gesproken wordt, er in de wetenschap vaak te snel gekeken wordt naar techniek. Niet alleen in de opvatting dat alles draait om voortplanting, maar ook techniek op het sociale vlak: bijvoorbeeld in de vorm van online dating-sites.

Vaste columnist van het eerste uur en scheikundige Andre Klukhun vertelde in zijn column over hoe Antonie van Leeuwenhoek zijn eigen sperma onderzocht, dat verkregen was uit “degelijk verkeer met zijn vrouw”:

Volg de podcast van Swammerdam via iTunes, Stitcher of Tunein.

 

Zowel in de logica als in de fysica heb je ‘fundamenteel onbeslisbare problemen’. Wat zegt dit over de aard van de realiteit? En welke fundamentele rol speelt interactie hierbij? Is logische interactie een fundamenteel systeem, wat zowel een rol speelt bij zelforganiserende moleculen als bij interacterende mensen? We praten met Kees Storm, materiaalfysicus van de TU Eindhoven, en Johan van Benthem, emeritus hoogleraar logica van de UvA.

Onze columniste Gemma Venhuizen besprak in haar column de onbeslisbare vragen des levens. Luister deze hier terug:

 

Vergeet niet dat je je ook op onze podcast kan abonneren via iTunes en Stitcher

 

luisteren met je neus

Wat was het een lekker geurige opname bij Radio Swammerdam voor onze eerste aflevering in ons nieuwe dossier (W)Etenschap. Lieven en Maureen roken met twee academici aan de wetenschap van geur en fermentatie. Caro Verbeek, promovenda kunstgeschiedenis aan de VU vertelde over haar onderzoek naar culturele en kunstzinnige toepassingen van geur door de tijd heen. Ze had ook haar eigen geurstaaltjes meegenomen en legde daarbij uit hoe mensen verschillende betekenis geven aan geur met woorden en in de kunst. Daarnaast spraken we met Remco Kort, hoogleraar microbiologie, eveneens van de VU, Hij vertelde hoe een bacterie uit kaas er voor kan zorgen dat je minder diaree hebt. Tenslotte verzorgde Bas Belleman een erg interessante column over vrije wil, Axe-reclames en Das Parfum, met een macabere eindnoot. Luister deze column hier terug:

 

Abonneer op onze podcast via bijvoorbeeld iTunes en Stitcher.

Terwijl veel kinderen zenuwachtig de Sint aan het opwachten zijn in Amsterdam, praatten we in Radio Swammerdam over wachten met baren van kinderen. Nieuwe technologieen maken het mogelijk voor vrouwen om hun eicellen te laten invriezen en daarmee hun zwangerschap bewust uit te stellen. Welke culturele normen spelen een rol bij deze beslissing, en hoe kan het maatschappelijke beeld omtrent ouderdom hierdoor veranderen? Henk Ruigrok van der Werve en Maureen Voestermans spraken een uur lang met Lucy van de Wiel, zij promoveerde onlangs aan de UvA op het invriezen van de eicel als cultureel fenomeen.

Na eerst de technische details besproken te hebben, werd er in het tweede deel van de uitzending meer gekeken naar cultureel-maatschappelijke aspecten:

De column van Machiel Keestra ging in eerste instantie over een heel ander onderwerp, namelijk de wetenschappelijke taak om de gebeurtenissen in Parijs te duiden. Het lukte hem om toch nog terug te komen op voortplanting, door ‘de blauwe ballen theorie’ omtrent terrorisme te berde te brengen:

Volg Radio Swammerdam op Twitter en Facebook en abonneer je op de podcast.

De wereld laat zich bijzonder goed beschrijven door wiskunde. Hoe kan dat eigenlijk? Wat ‘is’ wiskunde? Bestaat het wel buiten ons om? En wat moeten we denken van de wiskundige ‘theorie van alles’: de snaartheorie? In deze eerste aflevering van fundamenten van de realiteit praten we met snaartheoreticus Marcel Vonk van de UvA en wiskundig filosoof Stefan Buijsman van de Universiteit van Stockholm.

En de column kwam dit keer van Shanna Haaker!

Presentatie: Maureen Voestermans en Luuc Brans

Vergeet niet dat je je ook op onze podcast kan abonneren via iTunes en Stitcher