Archive

Tijd en veroudering

Vandaag spraken Aafke Kok en Bauke Kok (zo ver we weten geen familie) met Carel Meskers (Amsterdam UMC) en theoretisch natuurkundige Marcel Vonk (UvA) over tijd en veroudering. Marcel Vonk bespreekt de rol van tijd in kwantummechanica en de relativiteitstheorie en waarom je die, door het gebruikte concept van tijd, niet allebei tegelijkertijd kan gebruiken. Onderzoeker Carel Meskers legt uit waarom het wel belangrijk is om ouderdom als ziekte te zien. Daarnaast vertelt hij dat het ook bij stadsplanning belangrijk is om na te denken over een uitdaging voor de spieren. De column van Anna-Luna Post gaat over de verjaardag van Galileo Galilei.

Dossier: 2018 — 2019

Gesimuleerde emoties & depressie in de literatuur – Bloed, zweet en data III

Josta Bosma en Thomas Batelaan spreken met Casper Hesp (UvA) en Anne-Fleur van der Meer (Radboud MC en VU) over het brein en depressie.  Sociale neurowetenschapper Casper Hesp vertelt over zijn promotieonderzoek “the origin of social life”, en over hoe hij probeert om emoties te simuleren in statistische modellen net als doel om ooit een sociale kunstmatige intelligentie. Literatuurwetenschapper Anne-Fleur van der Meer spreekt over haar proefschrift Ladders naar het licht. Waarin ze onderzoekt hoe depressie wordt onderzocht en beschreven wordt in autobiografische literatuur. En wat de rol is van dit soort teksten in de samenleving. In haar column stelt Tessa Sparreboom een behandelplan op voor de psychologie.

Dossier: Bloed, Zweet en Data

Taal En Politiek

In deze uitzending praten Aafke Kok en Josta Bosma met communicatiewetenschapper Bert Bakker over verschillen in taalgebruik van linkse of meer rechtse politici én krijgen we een spoedcursus speech schrijven van docent retorica Thomas van Neerbos. Dé uitzending als je iets wil leren over Taal en de Politiek.

Dossier: 2018 — 2019, Verborgen verhalen

Geld en Schuld

Emma van Veenen en Bauke Kok spraken met Bart Stellinga (15:58-35.03 en 45:00-56:00) over zijn promotie onderzoek over financiële waarderingssystemen en keek naar de economische crisis van 2007 tot 2009. Hoe ontstond deze en welke maatregelen hebben beleidsmakers inmiddels genomen? Daarnaast sprak Emma met Alberto Feenstra (2:05-15:50 en 38:50-45:00) over zijn onderzoek naar de politieke economie van de Nederlandse staatsschuld tussen 1600 en 1795. Milan Teunissen van Maanen (35:05-38:43) heeft het in haar column over het belang van datafiguren en kleurenschema’s in haar onderzoeksvoorstel.

Dossier: Los

Vondel Versus de VOC

Thomas Batelaan praat met Marrigje Paijmans over koloniale kritiek uit de zeventiende eeuw. Bauke Kok is tweede presentator. Namen als Foucault en Vondel komen aan bod. hoe bekritiseerde zij het kolonialisme in de 17de eeuw? De column van Sicco de Knecht sluit mooi op het onderwerp aan. Sicco bevraagt bepaalde straatnamen; welk verhaal zit er achter? en willen we wel in een straat wonen vernoemd naar omstreden geschiedenis figuren? Een diverse uitzending over een belangrijk onderwerp! luisteren dus!

Dossier: Verborgen verhalen

De Ontwrichte Samenleving

Hoe kunnen we de democratie redden? Corto en Djuna spreken met Anatol Itten over zijn boek Overcoming Social Division. Dat ons leert dat mediation één van de belangrijkste gereedschappen is die we hebben. De column is van de hand van Machiel Keestra en gaat o.a. over zijn Keti Koti tafel dialoog. En een deel van O Radiant Dawn is te horen, uitgevoerd door het Amsterdams Studenten Koor.

De boektip die Anatol bespreekt is: Uncivil Agreement: How politics became our identity van Lilliana Mason.

Dossier: Los

Wees mindful binnen het recht

Binnen deze aflevering duiken we in ons rechtsysteem; hoe werkt het? hoe zit het met de hoge werkdruk? en wat biedt mindfulness voor eventuele oplossingen? Ook worden thema’s als vergeving en de toekomst van het recht aangesneden. We doen dit samen met Klaartje Freeke en Wikke Monster, beiden strafrecht advocaten en mediators bij Freeke & Monster meden oprichters van de stichting Lawyers as Changemakers.

Dossier: Los

Taaltechniek en taalbegrip – Denken met computers I

Wat hebben taal en technologie met elkaar te maken? Bauke Kok en, weer even terug bij Radio Swammerdam, Marie Beth van Egmond bespreken dit met Antske Fokkens, taalwetenschapper aan de VU, en Piek Vossen, hoogleraar computationele lexicologie aan de VU. Antske Fokkens doet onderzoek naar stereotypering van moslims in de media. Met Piek Vossen bespreken we het vermogen van computers om met taal om te gaan. De columnist van deze uitzending is Sicco de Knecht, hij spreekt over de paniek die twee onderhandelende chatbots veroorzaakte.

Dossier: Denken met computers

Sociale interacties op de basisschool kruipen onder de huid – Onderwijs IV

In de vierde aflevering van het dossier onderwijs spraken Geertje Martens en Bauke Kok met Marieke Buil (VU) over de gevolgen van pesten en met Rianne Bosman (UvA) over de relatie tussen leraren en leerlingen op de basisschool. De column was van Bas Belleman waarin hij sprak over Klein Duimpje.

Dossier: Onderwijs

De Ander: Een Vlaming in Holland en God in de GGZ

Mick Matthys, universitair docent socialisatie- en cultuurtheorie, is in de studio met onze redacteuren Corto Blommaert en Josta Bosma, en Hanneke Schaap-Jonker, promovendus in de godsdienstpsychologie, is met Corto in haar woonkamer. Ze spreken over cultuurverschillen tussen Nederland en België en over het godsbeeld van GGZ-patiënten. Met deze uiteenlopende onderwerpen tonen zij twee van de vele manieren waarop de omgang met De Ander gethematiseerd kan worden. In zijn column vertelt Matthijs Mul op zijn beurt een verhaal over een jongetje dat een beetje anders is: Wouter die een carrière als God nastreeft.

Dossier: Verborgen verhalen

Are We Alone? De zoektocht naar buitenaards leven

Redacteurs Bauke Kok en Corto Blommaert spreken met UvA-hoogleraar astronomie Carsten Dominik over het onderzoeksprogramma ‘Are We Alone?’, een samenwerkingsverband tussen de UvA en de VU. Hier onderzoeken wetenschappers uit veel verschillende disciplines de mogelijkheid van buitenaards leven. Sicco de Knecht draagt zijn column voor over ‘bullshit jobs’.

Dossier: Verborgen verhalen

Geheimen, tochten naar het Oosten en de boekenmarkt in Nederlands-Indie – Verborgen Verhalen II

Emma van Veenen en Marie Beth van Egmond spreken met Djoeke van Netten over het paradox van het geheim; wat is een geheim en blijft het een geheim als iets al zichtbaar is geworden? De tochten van de voorcompagnieën naar het Oosten en het wel of niet kunnen weten waar men heen vaart. Lisa Kuitert weet ons meer te vertellen over de boekenmarkten van de negentiende eeuw in Nederlands-Indie. Ten slotte heeft Heidi Dorudi een mooie column over het grote verborgen verleden van vrouwelijke wetenschappers en uitvinders.

Dossier: Verborgen verhalen

Bijzondere eigenschappen van Water – Water II

Deze zondag presenteerde Aafke Kok en Sander Westerveld een nieuwe uitzending in het dossier Water. Toepasselijk na deze koude week sprak natuurkundige Daniel Bonn over hoe het komt dat we over ijs kunnen schaatsen en over hoe Egyptenaren stukken steen makkelijker konden voortslepen door de woestijn doormiddel van water. Chemicus Bernd Ensing hield een pleidooi voor de scheikunde en legde ons uit wat water nou zo’n bijzondere stof maakt. De columnist van dienst van Matthijs Mul sprak over water wonderen.

Dossier: Water

Swammerdam Stemt: Kieslijsten vol met witte mannen?

Verkiezingen! Nog een paar dagen en dan mogen het vakje voor de naam van onze favoriete kandidaat op de kieslijst rood kleuren. Maar hebben we wel genoeg keuze? Lijken de kandidaten niet teveel op elkaar? Over de selectie én het kamerwerk van etnische minderheden en vrouwen spraken we met Liza Mügge, Politicoloog aan de UvA. Daarnaast praten we met de makers van De Derde Kamer over de media en politieke campagnes.

Cliffhanger: Stemt onze vaste columnist Bart van Heerikhuizen nog steeds PvdA? Hij neemt ons mee in zijn denkproces voorafgaand aan het kiesmoment aankomende woensdag.

Dossier: Swammerdam Stemt

Norm van Waarde I: De kracht van normen

Heb jij wel eens een verkeersbord gejat? Wat doet het met de groep als iemand heel erg boos wordt? Of juist als iemand blij is? Vanochtend spraken Misha en Mirjam over maatschappelijke normen en emoties in een gloed nieuw dossier: de Norm van Waarde. Promovendus Florian Wanders (UvA) en sociaal-psycholoog Marc Heerdink (UvA) vertellen over hun onderzoek naar normen en de invloed op groepsdynamiek.

Florian Wanders doet onderzoek naar macht en normen. Hij vertelde over de verschillende effecten van normen in de groepsdynamiek en typisch norm onderscheidend gedrag.

Marc Heerdink, is gepromoveerd in de sociale psychologie op een onderzoek naar het effect van emoties op groepsdynamiek en dan vooral op conformiteit. Aan de hand van abstracte kunst onderzoekt hij de effecten van boosheid. Verder een bevlogen column van Heidi Dorudi over haar woede.

Luister het hieronder terug of abonneer je op de podcast in de iTunes store.

Dossier: Norm van Waarde

Baas in eigen brein V: De ene depressie is de andere niet

Deze aflevering van Radio Swammerdam gaat over een veelvoorkomende ziekte. Een ziekte die volgens het Ministerie van Volksgezondheid reden nummer 1 is voor ziekteverzuim. Depressie. Aan tafel zaten onderzoekers Femke Lamers, van het NESDA, de onderzoeksgroep bij de VU voor Depressie en Angst. Lamers onderzocht de verschillende vormen van depressie. En naast haar zat Eva Verbeek, vers gepromoveerd aan de VU op haar onderzoek naar de genetische achtergrond van depressie. In de column vertelde Gemma Venhuizen over haar eigen ervaringen met depressie, en het effect van licht op onze stemming. 

Presentatie was vandaag in handen van Henk Ruigrok van de Werven en Marie Beth van Egmond.

Dossier: Baas in eigen brein

Op het slechte pad I: Leugentje om je eigen bestwil

In deze eerste aflevering uit ons nieuwe dossier ‘op het slechte pad’ gingen Marie Beth van Egmond en Luuc Brans in gesprek met Bennett Kleinberg, promovendus aan de UvA en Eleni Braat, historica aan de Universiteit van Utrecht  over leugens, geheimen en de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorloper van de AIVD.

Zij vroegen hen wat was de invloed was van de BVD op zijn werknemers en op de buitenwereld? En hoe je een leugenaar kunt herkennen in zijn taalgebruik en hoe we dit kunnen gebruiken om terrorisme te bestrijden?

Gemma Venhuizen verzorgde vandaag een prachtige bijpassende column over  liegen en nepnieuws:

 

Dossier: Op het slechte pad

Amsterdam VII: Mag je scholen “zwart” of “wit”noemen?

 

Vandaag gingen Mirjam van Zuidam en Henk Ruigrok van der Werve in gesprek met UvA-wetenschapsters Hülya Kosar-Altinyelken en Imane Oulali over racisme, segregatie en het onderscheidt tussen “witte”en “zwarte” scholen. Zij vroegen hen wat er mis is met segregatie en waarom labels als “wit” en “zwart” bijdragen aan racisme.
 
Bas Belleman verzorgde vandaag een intrigerende column over racistische connotaties.

Dossier: Amsterdam

Baas in Eigen Brein III: Ooit een normaal mens ontmoet? De geschiedenis van de antipsychiatrie.

Bedplassen, waanbeelden over octopussen en haat jegens ouders; de antipsychiatrie pleitte er in de jaren 60 en 70 voor dat psychiatrisch patienten hun klachten meer moesten omarmen dan zich vol te laten stoppen met medicijnen. De naamgever van het dossier Baas in eigen brein, Gemma Blok, was te gast bij Radio Swammerdam. Zij schreef haar proefschrift over de antipsychiatrie tussen 1965-1985 in Nederland.

Henk en Mirjam spraken met Gemma over hervormingen in de psychiatrie in de jaren zestig en zeventig. Wat houdt die antipsychiatrie precies in? En wat is ervan over gebleven?  Verder spraken zij over de gekkenkrant, shocktherapie en gezinstherapie.

Verder maakte Misha en Henk een reportage bij centrum de Brouwerij, een instelling die anno 2016 de GGZ wil hervormen. Luisteren dus!

Dossier: Baas in eigen brein

Grensgevallen VI: Dieren zijn net mensen

We hebben allemaal wel iets met dieren… Om te vertroetelen, om naar te kijken, of op ons bord om op te eten. Hoe staat het met de verhouding tussen mens en dier? Staan we nog steeds bovenaan in het dierenrijk of wordt het tijd om van dit idee af te stappen?

Froukje en Elmer praatten hierover met hoogleraar Maarten van Reesink over zijn specialisme Animal Studies en psycholoog en filosoof Esteban Rivas, die alles kon vertellen over de sociale intelligentie van dieren; van mensapen en olifanten tot en met honden en vogels. Op veel vlakken zaten onze gasten op één lijn, maar over het verschil tussen dier en mens op het gebied van taal konden zij het toch niet helemaal eens worden.
Ook las onze columniste geurhistorica Caro Verbeek een prachtige column voor over hoe wij mensen misschien een voorbeeld kunnen nemen aan dieren wat betreft het aan elkaar ruiken.

Luisteren dus!

Dossier: Grensgevallen