Archive

Overal netwerken: van A naar B

Vanochtend maakte ons kersverse redactielid Emma van Veenen haar eerste uitzending, en wel over netwerkanalyse in de psychologie en politicologie. Samen met Marie Beth sprak zij daarvoor met Jouke Huijzer. Hij won de prestigieuze Daniel Heinsiusscriptieprijs met zijn masterscriptie over bestuurlijke elitenetwerken (voor meer informatie, www.corpnet.uva.nl). Deze staan misschien wel op gespannen voet met de democratie. En hoe kunnen die netwerken het best onderzocht worden? Daarnaast spraken we met Claudia van Borkulo, psychologe aan de UvA en onderdeel van het psychosystems project (voor meer informatie: www.psychosystems.org). Zij past netwerkanalyse toe op psychologische data en dan met name op de samenhang tussen symptomen. Hierdoor kan je vragen beantwoorden zoals ‘wat maakt iemand kwetsbaar voor een depressie, en wat niet?’. Daarnaast droeg Bart van Heerikhuizen een column voor over een heel ander soort netwerken, namelijk fietsknooppuntennetwerken.

Dossier: Los

Revolutie IV – Moeder Rusland en haar avant-garde kunst

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de Russische revolutie plaatsvond en daarom kon een uitzending hierover in het Revolutiedossier niet ontbreken. Luuc en Henk spraken met historicus Marc Jansen (UvA) over de revolutie, hoe deze verliep en hoe deze in het huidige Rusland herdacht wordt. Daarnaast spraken we met slavist Sjeng Scheijen (Universiteit Leiden) over de revolutionaire mentaliteit in Rusland in de 19e eeuw en de opkomst en ondergang van de Russische avant-garde kunst. Machiel Keestra droeg een mooie column voor over het moederschap als ultieme vorm van revolutie voor.

Luister hier de column terug:

 

Dossier: Revolutie

Norm van Waarde I: De kracht van normen

Heb jij wel eens een verkeersbord gejat? Wat doet het met de groep als iemand heel erg boos wordt? Of juist als iemand blij is? Vanochtend spraken Misha en Mirjam over maatschappelijke normen en emoties in een gloed nieuw dossier: de Norm van Waarde. Promovendus Florian Wanders (UvA) en sociaal-psycholoog Marc Heerdink (UvA) vertellen over hun onderzoek naar normen en de invloed op groepsdynamiek.

Florian Wanders doet onderzoek naar macht en normen. Hij vertelde over de verschillende effecten van normen in de groepsdynamiek en typisch norm onderscheidend gedrag.

Marc Heerdink, is gepromoveerd in de sociale psychologie op een onderzoek naar het effect van emoties op groepsdynamiek en dan vooral op conformiteit. Aan de hand van abstracte kunst onderzoekt hij de effecten van boosheid. Verder een bevlogen column van Heidi Dorudi over haar woede.

Luister het hieronder terug of abonneer je op de podcast in de iTunes store.

Dossier: Norm van Waarde

Grensgevallen V – Op de grens tussen kunst en wetenschap

Kun je kunstenaar zijn en wetenschapper? Is wetenschap eigenlijk niet ook een soort kunst? Was het vroeger makkelijker om zowel kunstenaar als wetenschapper te zijn? Vanochtend stelden Misha en Elmer deze vragen aan socioloog en kunstenaar Hans Abbing (UvA) en kunsthistoricus Bert van de Roemer (UvA).

Bert vertelde over de collecties van de 17e-eeuwse medicus Frederik Ruysch wiens preparaten ook een sterk kunstzinnig karakter hadden. We leren dat wetenschappers die heel keurig en met groot esthetisch besef hun rariteitenkabinetten organiseerden, dachten dat je door kunst de natuur kon verbeteren. Hans Abbing, zelf socioloog, econoom én kunstenaar, vertelde over de raakvlakken tussen kunst en wetenschap en of die twee werelden steeds meer naar elkaar groeien of niet. Is het wenselijk dat kunst ‘intellectualiseert’? Machiel Keestra verzorgde een column over de rol van creativiteit in de verschillende wetenschapsdisciplines en betoogde dat de grens tussen kunst en wetenschap beslecht moest worden. Mirjam en Marie-Beth maakten een reportage over de tentoonstelling Imaginary Math in het VoxPop-museum van de UvA. Terugluisteren dus.

Dossier: Grensgevallen

Baas in Eigen Brein II – Gewoontes en verslavingen

Verslavingen en gewoontes we hebben ze allemaal. Maar wat gebeurt er in je hersenen als je een bepaalde gewoonte hebt? En waarom kun je er soms zo moeilijk vanaf komen? Marie Beth en Henk spraken hierover met twee hersenonderzoeksters. Sanne de Wit (UvA) doet onderzoek naar gewoontes in het door haar opgerichte Habit Lab en zoekt daar antwoord op vragen zoals waar onze gewoontes vandaan komen en hoe we ze kunnen afleren of aanleren. Ook spraken ze met Anneke Goudriaan, neuropsycholoog en hoogleraar van het AMC. Zij onderzoekt verslavingen en vertelde over de neurologische achtergrond van verslavingen en hoe deze kunnen worden. Misha probeerde ondertussen in het Habit Lab slechte gewoontes af te leren en Sicco las een column voor over eetverslaving.

Presentatoren: Marie Beth van Egmond en Henk Ruigrok van der Werven
Gasten: Sanne de Wit en Anneke Goudriaan
Column: Sicco de Knecht
Reportage: Misha Melita
Techniek: Luuc Brans

Dossier: Baas in eigen brein

Amsterdam V: Drukte in de stad

Het is druk in Amsterdam. Hutjemutje schuifelen we over de Wallen, zitten we vast in een overvolle Kalverstraat of worden we van onze fiets gereden door een scooter. Hoe vinden we oplossingen voor de frustratie van een (te) drukke stad?

In deze uitzending praatten we erover met antropoloog en politiek wetenschapper Nanke Verloo, en Reinjan Mulder, criminoloog en ervaringsdeskundige want hij woont, loopt, fiets al vijftig jaar in Amsterdam.

De column werd verzorgd door onze vaste columnist Heidi Dorudi. Presentatie was in handen van Froukje Waterbolk en Mirjam van Zuidam

Dossier: Amsterdam

Baas in eigen brein I: Placebo-ervaringen en porno kijken op Lowlands

Wat hebben porno en spirituele ervaringen met elkaar te maken? Voordat je fantasie op hol slaat: ze werden dit jaar beiden onderzocht op LowLands!

David Maij (UvA) deed onder de LowLandsgangers onderzoek naar oud-of-body-ervaringen met de zogenaamde God-Helm en Jolien Arendsen (VU) onderzocht het pornokijkgedrag van de feestbeesten.

Marie Beth en Misha spraken hen bij ons aan tafel in de OBA in het kader van het dossier Baas in Eigen Brein.

Ook plaatst onze vaste columnist en promovendus in de neurowetenschappen Sicco de Knecht weer een kritische noot bij ontwikkelingen in de academische wereld.

Dossier: Baas in eigen brein

Tijd I: Herinneringscultuur en ons collectief geheugen

In deze uitzending spraken Luuc en onze nieuwe redacteur Mirjam met David Duindam (UvA) over de ontwikkeling van holocaust-herinneringsplekken en dan met name over de Hollandsche Schouwburg als plek van herinnering. Ooit een theater, toen een gruwelijke deportatieplaats, nu een museum. Hoe herinneren we het verleden en hoe geven we vorm aan deze herinneringen in monumenten en musea?  David is verbonden aan de Amsterdam School of Heritage and Memory Studies (UvA) en vertelde ons over de manier waarop onze collectieve herinneringen gevormd worden en hoe zich dit uit in culturele representaties zoals musea en literatuur. We spraken over de Hollandsche Schouwburg, het Nederlandse herdenkingsdiscours over WO II, maar ook over het nieuw te bouwen Holocaust Namenmonument, over 9/11 en over de Nederlandse herinnering aan de ramp met MH17. 
Heidi Dorudi droeg een bijzonder column voor met de titel “De herinnering en de herhaling”. Hierin ging zij in op Kierkegaards  Terugluisteren dus!

Dossier: Tijd

Grensgevallen III: Interdisciplinariteit, modewoord of heilige graal?

Multi-, meta-, non-, trans- maar vooral: interdisciplinariteit. Wat is het, waarom is het zo belangrijk en hoe werkt het in de praktijk? Vandaag hadden we het daarover in de allerlaatste uitzending die Lieven samenstelt voor Swammerdam, tevens de laatste uitzending in het dossier Grensgevallen van de Wetenschap. Samen met Misha sprak Lieven daarom met Loet Leydesdorff, hoogleraar dynamiek van de wetenschapscommunicatie en technologische innovatie aan de UvA, en met Mieke Bal, voormalig hoogleraar theoretische literatuurwetenschap en videokunstenaar. In een levendige gesprek dat opgebouwd was als een onderzoekspaper dat Lieven zo zou kunnen inleveren op de universiteit bespraken we zorgvuldig verschillende facetten van het fenomeen interdisciplinariteit zoals haar geschiedenis, waarom dit fenomeen zo populair is in de wetenschap en ook hoe het zich uit in onderwijs en onderzoek. 

Daarnaast verzorgde onze vaste columnist Machiel Keestra, verbonden aan het Instituut voor Interdisciplinaire Studies (UvA) een passende column. Hij verbond via inzichten van de Franse socioloog Pierre Bourdieu de recente onderzoeksrapporten over ongelijkheid  in het onderwijs en op de voetbalclub met interdisciplinair onderwijs aan de universiteit.

Dossier: Grensgevallen

Fundamenten van de Realiteit III – Beslist Onbeslist

Zowel in de logica als in de fysica heb je ‘fundamenteel onbeslisbare problemen’. Wat zegt dit over de aard van de realiteit? En welke fundamentele rol speelt interactie hierbij? Is logische interactie een fundamenteel systeem, wat zowel een rol speelt bij zelforganiserende moleculen als bij interacterende mensen? We praten met Kees Storm, materiaalfysicus van de TU Eindhoven, en Johan van Benthem, emeritus hoogleraar logica van de UvA.

Onze columniste Gemma Venhuizen besprak in haar column de onbeslisbare vragen des levens.

Dossier: Fundamenten van de Realiteit

Live liveness in realtime: mediawetenschappers over het fenomeen LIVE!

Live! We kennen het sinds de radio, zien het nog vaak op televisie maar tegenwoordig ook op social media. Met Periscope, de app van twitter kan je eenvoudig livestreamen vanaf je smartphone. Wat zegt de mediawetenschap over liveness en hoe verhoudt dit zich tot de ontwikkeling van het internet in het algemeen en social media in het bijzonder? Te gast zijn Karin van Es (UU), zij promoveerde vorig jaar op de paradox van liveness en Anne Helmond (UvA) die in haar proefschrift het internet als een platform beschouwt.

Dossier: 2015 — 2016

Nieuwe vormen van religie

Deze week spraken we over hoe men vorm geeft aan religie. Eerst spraken we met Manuela Kalsky over hoe mensen hun leven vormgeven die in meerdere religies geloven. Kalsky is bijzonder hoogleraar religiewetenschappen aan de Vrij Universitei en schreef een boek en verschillende artikelen over  ‘meervoudige religieuze binding’. Vervolgens spraken we met religieus-antropoloog Oskar Verkaaik over de architectuur en vormgeving van religieuze gebouwen. Verkaaik is assistent-professor antropologie aan de UvA en heeft veel onderzoek gedaan naar religieuze architectuur in Nederland en daarbuiten.

Sicco de Knecht las zijn column over de menselijke kant van de wetenschap voor. Het groepsgesprek ging over hoe meervoudige religie gekoppeld kan worden aan een religieus gebouw.

Dossier: 2015 — 2016

Dark Matter(s)? Over donkere materie…

Deze zondagmorgen droomden we lekker weg over de sterren en het heelal. Naast de stofjes van het periodiek systeem is er nog een andere stof die niet bestaant uit atomen: dark matter (donkere materie). Deze week interviewde Radio Swammerdam natuurkundige Gianfranco Bertone, werkzaam bij the Astroparticle Physics instituut van de Universiteit van Amsterdam, in het Engels. Om te beginnen vroegen alfa presentatoren Tim Wagemakers en Eveline van Rijswijk zich af: hoe kom je erop dat er zoiets bestaat als donkere materie?

Dossier: 2014 — 2015

Zijn wij Big Data?

In de eerste uitzending van Luuk Ex interviewde hij Sander Klous, hoogleraar Big Data en ecosystemen voor Business and Society. Bas Belleman sprak in zijn column een kritische noot over de gevaren van Big Data. Aanhakend op de column voelden Luuk en Lieven Heeremans professor Sander Klous aan de tand over hoe hij deze gevaren omzeilt en hoe hij denkt over ethische vraagstukken, terwijl op Twitter de discussie doorgaat.

Dossier: 2014 — 2015