Archive

Taalverwerving en neuroficatie – Onderwijs V

Hoe leert een kind een taal spreken? Bauke en Josta spreken promovendus taalwetenschap Sybren Spit over zijn onderzoek naar taalverwerving bij jonge kinderen. Machiel Keestra, een van onze vaste columnisten, krijgt deze aflevering een keer de spotlight: Bauke vraagt hem over zijn onderzoek naar interdisciplinariteit aan de University of Pittsburg. Hoe beïnvloedt de opkomst van de neurologie andere wetenschappen eigenlijk?

Dossier: Onderwijs

Donkere materie

We weten dat het er is, anders klopt er vanalles niet in het heelal. Maar wat is het dan? We gaan op zoek naar donkere materie, in verre sterrenstelsels en diep onder de grond. Geertje en Corto bespreken het met astrofysicus Jacco Vink en deeltjesfysicus Patrick Decowski. Met een column van Bas Belleman over donkere materie in Shakespeare.

Dossier: Verborgen verhalen

Vondel Versus de VOC

Thomas Batelaan praat met Marrigje Paijmans over koloniale kritiek uit de zeventiende eeuw. Bauke Kok is tweede presentator. Namen als Foucault en Vondel komen aan bod. hoe bekritiseerde zij het kolonialisme in de 17de eeuw? De column van Sicco de Knecht sluit mooi op het onderwerp aan. Sicco bevraagt bepaalde straatnamen; welk verhaal zit er achter? en willen we wel in een straat wonen vernoemd naar omstreden geschiedenis figuren? Een diverse uitzending over een belangrijk onderwerp! luisteren dus!

Dossier: Verborgen verhalen

De Ontwrichte Samenleving

Hoe kunnen we de democratie redden? Corto en Djuna spreken met Anatol Itten over zijn boek Overcoming Social Division. Dat ons leert dat mediation één van de belangrijkste gereedschappen is die we hebben. De column is van de hand van Machiel Keestra en gaat o.a. over zijn Keti Koti tafel dialoog. En een deel van O Radiant Dawn is te horen, uitgevoerd door het Amsterdams Studenten Koor.

De boektip die Anatol bespreekt is: Uncivil Agreement: How politics became our identity van Lilliana Mason.

Dossier: Los

Kunst & Commercie

Wat is de relatie tussen hedendaagse kunst en geld? Is de status van de kunstenaar tanende? Hoe komt een hedendaagse kunstenaar rond? Moet een kunstenaar ook netwerken en commercieel nadenken? En wat is de relatie tussen de veranderde status van de kunstenaar en de kunst zelf?

In de eerste uitzending van ons redactielid Corto verteld kunstenares Kyra Sacks over hoe kunstenaars zich mengen in de bedrijfswereld en hoe je een balans vindt tussen commerciële en kunstzinnige belangen. Daarnaast verteld galeriehouder Wouter van Herwaarden van Galerie Fleur&Wouter over hoe je de grenzen van de galerie-wereld kan oprekken en worden opgerekt. Verder kletsten Sander en Corto over hoe dit onderwerp vergelijkbaar is met de veranderingen in de universiteit en legt Bas Belleman uit hoe Shakespeare omging met commercie.

Dossier: Kunst

Vrouwen in de geschiedenis: Verborgen verhalen V

Waarom zijn vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd in de geschiedenisboeken? Om meer licht te werpen op bijzondere vrouwen gingen Marie Beth van Egmond en Nathalie Janssen in gesprek met Hoogleraar Oude Geschiedenis Emily Hemelrijk. Zij sprak over hoe inscripties ons iets kunnen leren over de werk/huisvrouw-verhouding van vrouwen in het Romeinse rijk.  Schrijfster en Historica Maite Karssenberg schrijft momenteel een biografie over Geertruida Kapteyn-Muysken. Ze legde ons uit wat deze vrouw, en het onderzoek doen naar vrouwen in de geschiedkunde zo mooi, moeilijk en belangrijk maakt.

Dossier: Verborgen verhalen

Verhalen uit de Grond – Verborgen Verhalen IV

Aafke en Sander gaan op zoek naar verhalen uit de grond. Emeritus hoogleraar fysische geografie Jan Sevink vertelt over zijn onderzoek naar stuiflandschappen bij het Laarder Wasmeer gebied. Hij kwam tot een belangrijke ontdekking over het gedrag van de jagers-verzamelaars.
Archeoloog Peter Kranendonk vertelt over de schatten die er zijn gevonden bij de archeologische vondsten die bij de bouw van de Noord-Zuidlijn zijn gedaan. Zo blijkt dat de hopen afval van honderden jaren geleden, nu een mooi kijkje geeft in het leven van mensen.

Dossier: Verborgen verhalen

Geschiedenis van Water

Emma van Veenen en Sander Westerveld spreken deze zondag met promovendus Marianne Groep en hoogleraar Waterstaatsgeschiedenis Petra van Dam over de geschiedenis van water. Marianne Groep vertelt ons meer over de wateroorlog tussen Amsterdam, Haarlem en Leiden en wat voor rol pamfletten in de watergeschiedenis gespeeld hebben. Petra van Dam leert ons meer over waterstaatsgeschiedenis; over het ontstaan van het NAP, amfibische cultuur en veel meer. Uiteraard heeft Bas Belleman weer een prachtige column, ditmaal over een gedicht van Marsman.

Dossier: Water

Adaptief leren & de nieuwe universiteit – Onderwijs III

Als het gaat over vernieuwingen in het onderwijs, hebben we het veelal over het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Is de universiteit hierin stil blijven staan? Aafke en Emma spreken met Hester Glasbeek, onderwijsadviseur aan de VU over onderwijsvernieuwing in het universitair onderwijs, zoals de verschuiving naar online colleges, bijvoorbeeld bij Coursera.
In het basisonderwijs is zo’n vernieuwing het zogenaamd adaptief leren. Ook te gast is Han van der Maas, oprichter van Oefenweb, een online leeromgeving waarin kinderen op hun eigen niveau kunnen leren. Het programma werd aanvankelijk bedacht om grote hoeveelheden data te verkrijgen, maar bleek een groot succes op basisscholen. Waarom werkt dat adaptief leren zo goed en wat zijn de ethische bezwaren van het gebruik van data van basisschoolkinderen?
U hoort het allemaal in deze mooie uitzending, de derde in het dossier onderwijs. Met als extra nog een column van Khadija al Mourabit over educatie.

Presentatie: Aafke Kok & Emma van Veenen
Gasten: Han van der Maas & Hester Glasbeek
Columnist: Khadija al Mourabit

Dossier: Onderwijs

Geheimen, tochten naar het Oosten en de boekenmarkt in Nederlands-Indie – Verborgen Verhalen II

Emma van Veenen en Marie Beth van Egmond spreken met Djoeke van Netten over het paradox van het geheim; wat is een geheim en blijft het een geheim als iets al zichtbaar is geworden? De tochten van de voorcompagnieën naar het Oosten en het wel of niet kunnen weten waar men heen vaart. Lisa Kuitert weet ons meer te vertellen over de boekenmarkten van de negentiende eeuw in Nederlands-Indie. Ten slotte heeft Heidi Dorudi een mooie column over het grote verborgen verleden van vrouwelijke wetenschappers en uitvinders.

Dossier: Verborgen verhalen

Bijzondere eigenschappen van Water – Water II

Deze zondag presenteerde Aafke Kok en Sander Westerveld een nieuwe uitzending in het dossier Water. Toepasselijk na deze koude week sprak natuurkundige Daniel Bonn over hoe het komt dat we over ijs kunnen schaatsen en over hoe Egyptenaren stukken steen makkelijker konden voortslepen door de woestijn doormiddel van water. Chemicus Bernd Ensing hield een pleidooi voor de scheikunde en legde ons uit wat water nou zo’n bijzondere stof maakt. De columnist van dienst van Matthijs Mul sprak over water wonderen.

Dossier: Water

Migratie, ongelijkheid en onzichtbaarheid – Nieuwkomers

Deze zondag spraken Nathalie Janssen en Marie Beth van Egmond met filosofe Yolande Jansen (UvA) over grenzen, migratie, en de invloed van de Holocaust als ons gedeeld cultureel geheugen. Ook werd er gesproken over de invloed van terminologie op de mensen waar het over gaat, de mensen die de termen bedenken en bezigen en op ieders denken. Verder las Heidi Dorudi een column voor en er werd voor het eerst in tijden muziek gedraaid.

Dossier: Nieuwkomers

Emergentie: de gemene deler van zwaartekracht & sociale netwerken.

Wat verbindt een socioloog en een theoretisch natuurkundige? Emergentie! Oftewel, ‘het totaal is meer dan de som der delen’.
Op de UvA wordt hard gewerkt om de algemene relativiteitstheorie van Einstein te vervangen door een nog completere theorie waardoor o.a. de zoektocht naar donkere materie gestaakt kan worden. Aan tafel deze zondag natuurkundige Manus Visser, PhD-student bij professor Erik Verlinde, die de revolutionaire theorie van emergente zwaartekracht vorig jaar ter wereld bracht. Sander en Nathalie spraken met hem over wat deze theorie betekent en ook over hoe het is om onderdeel te zijn van de hype die hieromheen is ontstaan.
Ook aan tafel netwerksocioloog Jeroen Bruggeman, over emergentie in sociale netwerken en over de nieuwe koers die sociologie volgens hem zou moeten varen.
Onze columnist Machiel Keestra voerde een pleidooi voor diversiteit vanuit de emergente voordelen van een divers netwerk, nadat de ‘Gewone Nederlander’ deze week weer het nieuws beheerste.

Dossier: Specials

Een leven lang leren – Onderwijs

Heb je het idee dat jouw school je identiteit heeft beïnvloed? Weet je nog het verschil tussen het parlement en de regering? Over deze vragen en nog veel meer hebben Mirjam van Zuidam en Aafke Kok deze zondagochtend. Monique Volman, hoogleraar onderwijskunde en specialist ontwikkelingsgericht onderwijs, vertelt over identiteitsontwikkeling bij kinderen. Clara van Boxtel is hoogleraar vakdidactiek en directeur van het Landelijk Expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken legt uit waarom het onderwijs gezien kan worden als een zaklamp.

Dossier: Onderwijs

Narcisme & Moreel gedrag van kinderen – Onderwijs I

Deze zondagochtend openen Mirjam en Aafke het nieuwe dossier onderwijs. In deze uitzending spreken zij over moreel gedrag en zelfwaardering bij kinderen.

Dorinde Jansma doet onderzoek naar moreel gedrag bij kinderen. Door hen prenten voor te leggen van verschillende situaties, testte zij of de kinderen vaker voor zichzelf of vaker voor een ander te kiezen. Zonder een oordeel te geven over wat goed of fout is, relateert ze de uitkomst hiervan aan pestgedrag van de kinderen. Aan de hand van een voorbeeld (‘Stel dat Eddie mijn koptelefoon nu afpakte’) legt zij de vier fases van moreel gedrag bloot én vertelt hoe wij in de praktijk hier kinderen mee kunnen helpen.

Eddie Brummelman onderzoekt narcisme bij kinderen. Je kunt kinderen (en volwassenen trouwens ook) niet zomaar vragen ‘ben je narcistisch?’. Eddie vertelt hoe je narcisme en zelfwaardering kunt meten bij kinderen. Een hoge zelfwaardering is goed voor de ontwikkeling van kinderen. De invloed van ouders is hierbij natuurlijk heel belangrijk, Eddie deed ook onderzoek naar de manier waarop ouders complimenten geven, en het verschil tussen gewone complimenten (‘Wat een mooie tekening’) of opgeblazen complimenten (‘Wat heb je dat fantástisch getekend’).

Bart van Heerikhuizen las een mooie column voor over zijn eigen ervaring in het onderwijs en de Science Sisters legden ons in één minuut wat het blauwe-bruine ogen experiment precies inhield.

Presentatie: Mirjam & Aafke
Gasten: Eddie Brummelman & Dorinde Jansma
Columnist: Bart van Heerikhuizen
Science Sisters: Nina & Jessie van Hattum

Dossier: Onderwijs

‘Alles is natuur’ – de verhouding tussen mens en natuur

Hoe staat de mens in verhouding tot de natuur? Een eeuwenoude vraag, uitgebreid besproken aan tafel bij Radio Swammerdam. Onze nieuwe redacteur Sander Westerveld en Misha Melita spraken met Erik de Jong, bijzonder hoogleraar bij Artis, die de relatie tussen cultuur en natuur onderzoekt. Waarom ligt Artis eigenlijk midden in de stad? En waarom houden mensen van natuur? Erik de Jong vertelt over het filosofische concept ‘Biophilia’, de liefde voor de natuur.
Een ander natuurgebied(je) midden in de stad is het nieuwe Anna’s Tuin en Ruigte, dat aangelegd is bij het Science Park in de Watergraafsmeer. Initiatiefneemster én PhD-student paleo-ecologie Milan Teunissen van Manen vertelt over wat deze plek voor haar en andere stadsbewoners betekent.
Ook ging Sander als reporter op bezoek bij Abel Jansma, die bij Anna’s Tuin en Ruigte bijen houdt.
Verder nog een column van onze nieuwe columniste Khadija al Mourabit, over praten met bomen. Hierin haalde zij Spinoza aan, die ook de conclusie van dit interessante gesprek inluidde: Alles is natuur en natuur is alles.

Presentatie: Misha Melita & Sander Westerveld
Gasten: Erik de Jong & Milan Teunissen van Manen
Columniste: Khadija al Mourabit
Techniek: Marie Beth van Egmond

Dossier: Los

Overal netwerken: van A naar B

Vanochtend maakte ons kersverse redactielid Emma van Veenen haar eerste uitzending, en wel over netwerkanalyse in de psychologie en politicologie. Samen met Marie Beth sprak zij daarvoor met Jouke Huijzer. Hij won de prestigieuze Daniel Heinsiusscriptieprijs met zijn masterscriptie over bestuurlijke elitenetwerken (voor meer informatie, www.corpnet.uva.nl). Deze staan misschien wel op gespannen voet met de democratie. En hoe kunnen die netwerken het best onderzocht worden? Daarnaast spraken we met Claudia van Borkulo, psychologe aan de UvA en onderdeel van het psychosystems project (voor meer informatie: www.psychosystems.org). Zij past netwerkanalyse toe op psychologische data en dan met name op de samenhang tussen symptomen. Hierdoor kan je vragen beantwoorden zoals ‘wat maakt iemand kwetsbaar voor een depressie, en wat niet?’. Daarnaast droeg Bart van Heerikhuizen een column voor over een heel ander soort netwerken, namelijk fietsknooppuntennetwerken.

Dossier: Los

Revolutie IV – Moeder Rusland en haar avant-garde kunst

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de Russische revolutie plaatsvond en daarom kon een uitzending hierover in het Revolutiedossier niet ontbreken. Luuc en Henk spraken met historicus Marc Jansen (UvA) over de revolutie, hoe deze verliep en hoe deze in het huidige Rusland herdacht wordt. Daarnaast spraken we met slavist Sjeng Scheijen (Universiteit Leiden) over de revolutionaire mentaliteit in Rusland in de 19e eeuw en de opkomst en ondergang van de Russische avant-garde kunst. Machiel Keestra droeg een mooie column voor over het moederschap als ultieme vorm van revolutie voor.

Luister hier de column terug:

 

Dossier: Revolutie

Wat maakt de mens II: Het (on)geboren kind, angelmothers en anti-conceptie

In Misha’s laatste uitzending voor Radio Swammerdam interviewde ze met Mirjam twee onderzoekers over ongeboren kinderen en anticonceptie. Welke rechten hebben ongeboren kinderen? Zijn ongeboren kinderen een persoon voor de wet? En hoe past abortus en verplichte anticonceptie in deze juridische discussie? Hierover spraken we met Lisette ten Haaf, promovenda aan de Rechtenfaculteit van de VU. Daarnaast spraken we met antropologe Erica van der Sijpt (UvA) over hoe vrouwen omgaan met het verlies van een kind tijdens de zwangerschap of daarna. Zij onderzocht hiervoor de zogeheten angelmothers in Roemenië, en kwam erachter dat de communisme ook van invloed is op de manier waarop vrouwen met zwangerschap en verlies omgaan. En we hebben een reportage van Mirjam over de trend onder jonge vrouwen om van de pil af te stappen. Terugluisteren dus!

 

Presentatie: Misha Melita & Mirjam van Zuidam
Gasten: Erica van der Sijpt en Lisette ten Haaf|
Reportage: Mirjam van Zuidam
Techniek: Luuc Brans

Dossier: Wat maakt de mens

Seks en de islam

De islam wordt door velen gezien als een patriarchale, agressieve en gewelddadige religie, die vrouwen en homo’s onderdrukt. Het beeld van de islam als een sensuele en seksuele losbandige religie is minder bekend bij het grote publiek. Maar krap een eeuw geleden stond de islam juist bekend als een lakse religie, met veel vrijheden en op seksueel gebied juist heel toegeeflijk. Partnerruil werd aangemoedigd, en homofilie getoleerd.

Michiel Leezenberg schreef een boek over seks en politiek in de islam: De Minaret van Bagdad. In deze uitzending vertelt hij over de vaak verborgen geschiedenis van de islam, losbandigheid en waarom we de islam in het Westen tegenwoordig zo beperkt zien. Heidi Dorudi maakte voor de uitzending een zeer persoonlijke column over haar opvoeding in Iran en hoe het is om Perzisch te zijn in het Westen.

Deze uitzending werd gepresenteerd door Froukje Waterbolk en Elmer Rikhof.

Dossier: Los