2018 — 2019

Tijd en veroudering

Vandaag spraken Aafke Kok en Bauke Kok (zo ver we weten geen familie) met Carel Meskers (Amsterdam UMC) en theoretisch natuurkundige Marcel Vonk (UvA) over tijd en veroudering. Marcel Vonk bespreekt de rol van tijd in kwantummechanica en de relativiteitstheorie en waarom je die, door het gebruikte concept van tijd, niet allebei tegelijkertijd kan gebruiken. Onderzoeker Carel Meskers legt uit waarom het wel belangrijk is om ouderdom als ziekte te zien. Daarnaast vertelt hij dat het ook bij stadsplanning belangrijk is om na te denken over een uitdaging voor de spieren. De column van Anna-Luna Post gaat over de verjaardag van Galileo Galilei.

Dossier: 2018 — 2019

Gesimuleerde emoties & depressie in de literatuur – Bloed, zweet en data III

Josta Bosma en Thomas Batelaan spreken met Casper Hesp (UvA) en Anne-Fleur van der Meer (Radboud MC en VU) over het brein en depressie.  Sociale neurowetenschapper Casper Hesp vertelt over zijn promotieonderzoek “the origin of social life”, en over hoe hij probeert om emoties te simuleren in statistische modellen net als doel om ooit een sociale kunstmatige intelligentie. Literatuurwetenschapper Anne-Fleur van der Meer spreekt over haar proefschrift Ladders naar het licht. Waarin ze onderzoekt hoe depressie wordt onderzocht en beschreven wordt in autobiografische literatuur. En wat de rol is van dit soort teksten in de samenleving. In haar column stelt Tessa Sparreboom een behandelplan op voor de psychologie.

Dossier: Bloed, Zweet en Data

Taal En Politiek

In deze uitzending praten Aafke Kok en Josta Bosma met communicatiewetenschapper Bert Bakker over verschillen in taalgebruik van linkse of meer rechtse politici én krijgen we een spoedcursus speech schrijven van docent retorica Thomas van Neerbos. Dé uitzending als je iets wil leren over Taal en de Politiek.

Dossier: 2018 — 2019, Verborgen verhalen

Donkere Materie Deel 2 – Verborgen Verhalen

Het vervolg van de aflevering ‘Donkere Materie’ van 20 januari 2019. Geertje Tijsma en Bauke Kok spreken samen met Jaco de Swart en columnist Sicco de Knecht over de ontwikkeling in het onderzoek naar donkere materie. Jaco de Swart is promovendus aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica aan de UvA en gespecialiseerd in de geschiedenis en de filosofie van donkere materie. Sicco de Knecht stelt in zijn column de vraag of we wel naar het begin en het eind moeten kijken.

Dossier: Verborgen verhalen

Taalverwerving en neuroficatie – Onderwijs V

Hoe leert een kind een taal spreken? Bauke en Josta spreken promovendus taalwetenschap Sybren Spit over zijn onderzoek naar taalverwerving bij jonge kinderen. Machiel Keestra, een van onze vaste columnisten, krijgt deze aflevering een keer de spotlight: Bauke vraagt hem over zijn onderzoek naar interdisciplinariteit aan de University of Pittsburg. Hoe beïnvloedt de opkomst van de neurologie andere wetenschappen eigenlijk?

Dossier: Onderwijs

De Natuur Nabouwen – Denken met Computers IV

Aafke Kok en Geertje Tijsma hebben computationeel bioloog Jaap Kaandorp (UvA) en Pieter Rein ten Wolde (AMOLF) te gast. Ze spreken over een zwerm robotjes, het Turingpatroon, en het bouwen van een kunstmatige cel. De column van Anna-Luna Post gaat over Frankenstein, over het grote verlangen om de natuur te kennen.

Dossier: Denken met computers

Beeldanalyse – Denken met computers III

Cees Snoek en Eef Masson zijn te gast bij Emma van Veenen en Thomas Batelaan, om te praten over beeldanalyse. Wie bekijkt de immense hoeveelheid beeld die beveiligingscamera’s dag in dag uit vastleggen? En de vele meters film in onze filmarchieven? Waarschijnlijk niemand. Cees Snoek bespreekt hoe geautomatiseerde systemen die analyse op zich zouden kunnen nemen, en waarom ze dat op dit moment nog niet kunnen. Eef Masson legt uit hoe de technieken die daarbij komen kijken een rol spelen in de omgang met filmarchieven.

Dossier: Denken met computers

Donkere materie

We weten dat het er is, anders klopt er vanalles niet in het heelal. Maar wat is het dan? We gaan op zoek naar donkere materie, in verre sterrenstelsels en diep onder de grond. Geertje en Corto bespreken het met astrofysicus Jacco Vink en deeltjesfysicus Patrick Decowski. Met een column van Bas Belleman over donkere materie in Shakespeare.

Dossier: Verborgen verhalen

Vondel Versus de VOC

Thomas Batelaan praat met Marrigje Paijmans over koloniale kritiek uit de zeventiende eeuw. Bauke Kok is tweede presentator. Namen als Foucault en Vondel komen aan bod. hoe bekritiseerde zij het kolonialisme in de 17de eeuw? De column van Sicco de Knecht sluit mooi op het onderwerp aan. Sicco bevraagt bepaalde straatnamen; welk verhaal zit er achter? en willen we wel in een straat wonen vernoemd naar omstreden geschiedenis figuren? Een diverse uitzending over een belangrijk onderwerp! luisteren dus!

Dossier: Verborgen verhalen

Beweging waar je niet bij stilstaat – Bloed, Zweet en Data II

Achter de meest simpele bewegingen gaat een wereld van complexiteit schuil. De slag van een professionele roeier kost jaren van training en hoewel robots ons allang inmaken met schaken, zijn we hen nog gemakkelijk de baas als het aankomt op het maken van een wandelingetje. Lotte Lintmeijer en Sjoerd Bruijn, beiden beweginswetenschappers aan de VU, zijn te gast bij Josta en Emma om te praten over de perfecte roeislag en het wonderbaarlijke menselijke vermogen om te lopen zonder om te vallen.

Dossier: Bloed, Zweet en Data

Het computationele brein: psychologische netwerken en vrije energie – Denken met computers II

Als je door de stad fietst, maak je continue beslissingen zonder dat je je hier bewust van bent. Hoe doen we dit en wat is de rol van het brein hierin? Bauke Kok en Corto Blommaert spreken hierover met filosoof en neurowetenschapper Jelle Bruineberg. Met Marie Deserno, psycholoog, bespreken we een nieuwe methode om te kijken naar psychologische stoornissen.

Dossier: Denken met computers

Nationalisme – Verborgen Verhalen

Thomas Batelaan en Emma van Veenen ontvangen Jan Rock, universitair docent Nederlandse Letterkunde aan de UvA. Hij onderzoekt de opkomst en ontwikkeling van nationalisme. In de uitzending geeft hij een beknopte geschiedenis van drie eeuwen nationalisme, bespreekt de rol van de aria “amour sacré de la patrie” in de Belgische revolutie van 1830 en praat en passant twee wereldoorlogen aan elkaar. Tot slot komt ook hedendaags Nederlands nationalisme van Geert Wilders en Thierry Baudet aan bod.

Dossier: Verborgen verhalen

Meer dan het brein

Geertje Tijsma spreekt met Geert Glas en Marleen van Tetering over hoe er meer is dan slechts het brein, de omgeving is minstens zo belangrijk bij het begrijpen van de menselijke psyche. Hoe beïnvloedt dit de ontwikkeling bij kinderen?

Dossier: Onderwijs

Wetenschap in de sport van trainen tot revalidatie – Bloed, Zweet en Data I

Josta Bosma en Emma van Veenen spreken met Tom Stevens, onderzoeker bij het Instituut Sport en Bewegen aan de Hogeschool Arnhem en Nijmegen. Hij vertelt ons hoe het monitoren van voetballers hen kan helpen hun spel effectiever te maken. Hoogleraar Revalidatieonderzoek Thomas Janssen vertelt hoe hij patiënten die lijden dwarslaesie helpt op paralympisch niveau te spelen. Verder een column van Bas Belleman over de ethiek van doping — maar niet zoals je zou denken.

Dossier: Bloed, Zweet en Data

Groeipijn – Verborgen Verhalen

Hoe kan je groeien in je werk, zonder door te slaan? De sleutel volgens Menno de Bree is om je werk niet al te serieus nemen. Het komt erop aan om je werk vooral niet als een passie of roeping gaan zien. Daarbij aansluitend stelt Wilma de Rek dat veel problemen rondom moderne ziekten als burn-out, depressie en overspannenheid samenhangen met het gat tussen wat we ons lichaam aandoen en waar dat lichaam voor is gemaakt. Haar oplossing? Leef als een beest. Zij worden geïnterviewd door Corto en onze gastredacteur Djuna.

Dossier: Verborgen verhalen

Taaltechniek en taalbegrip – Denken met computers I

Wat hebben taal en technologie met elkaar te maken? Bauke Kok en, weer even terug bij Radio Swammerdam, Marie Beth van Egmond bespreken dit met Antske Fokkens, taalwetenschapper aan de VU, en Piek Vossen, hoogleraar computationele lexicologie aan de VU. Antske Fokkens doet onderzoek naar stereotypering van moslims in de media. Met Piek Vossen bespreken we het vermogen van computers om met taal om te gaan. De columnist van deze uitzending is Sicco de Knecht, hij spreekt over de paniek die twee onderhandelende chatbots veroorzaakte.

Dossier: Denken met computers

Sociale interacties op de basisschool kruipen onder de huid – Onderwijs IV

In de vierde aflevering van het dossier onderwijs spraken Geertje Martens en Bauke Kok met Marieke Buil (VU) over de gevolgen van pesten en met Rianne Bosman (UvA) over de relatie tussen leraren en leerlingen op de basisschool. De column was van Bas Belleman waarin hij sprak over Klein Duimpje.

Dossier: Onderwijs

Nach(t)leben: Op zoek naar Hercules Segers

Hoe kan het dat sommige kunstenaars voor eeuwig beroemd blijven, terwijl anderen vergeten worden? Thomas Batelaan spreekt met Mireille Cornelis en Elmer Schönberger over Hercules Segers, een etser uit de Gouden Eeuw. Zijn werk verdween kort na zijn dood en werd toen herontdekt in de negentiende eeuw. Met een column van Bart van Heerinkhuizen.

Dossier: Kunst

De Ander: Een Vlaming in Holland en God in de GGZ

Mick Matthys, universitair docent socialisatie- en cultuurtheorie, is in de studio met onze redacteuren Corto Blommaert en Josta Bosma, en Hanneke Schaap-Jonker, promovendus in de godsdienstpsychologie, is met Corto in haar woonkamer. Ze spreken over cultuurverschillen tussen Nederland en België en over het godsbeeld van GGZ-patiënten. Met deze uiteenlopende onderwerpen tonen zij twee van de vele manieren waarop de omgang met De Ander gethematiseerd kan worden. In zijn column vertelt Matthijs Mul op zijn beurt een verhaal over een jongetje dat een beetje anders is: Wouter die een carrière als God nastreeft.

Dossier: Verborgen verhalen

Are We Alone? De zoektocht naar buitenaards leven

Redacteurs Bauke Kok en Corto Blommaert spreken met UvA-hoogleraar astronomie Carsten Dominik over het onderzoeksprogramma ‘Are We Alone?’, een samenwerkingsverband tussen de UvA en de VU. Hier onderzoeken wetenschappers uit veel verschillende disciplines de mogelijkheid van buitenaards leven. Sicco de Knecht draagt zijn column voor over ‘bullshit jobs’.

Dossier: Verborgen verhalen